Elektrokimyoviy analiz usullari
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 83–84-b. — ziyouz.com
Elektrokimyoviy analiz usullari — moddalarni elektr toki yordamida tekşirişga asoslangan kimyoviy analiz usullari majmui. Amalda elektrokimyoviy analizning elektroliz (elektrogravimetrik analiz, içki elektroliz, metallarni kontakt almaştiriş — sementatsiya, polyarografik analiz) va titrimetrik (ampermetrik, konduktometrik, potensiometrik titrlaş) usullaridan foydalaniladi.
Elektrogravimetrik analiz elektroliz natijasida hosil bölgan elementning massasini aniqlaşga asoslangan. U, asosan, rangli, oğir va ba'zan qora metallarni miqsoriy aniqlaşda yoki ularni bir-biridan ajratişda qöllanadi. Içki elektroliz usuli turli materiallar tarkibidagi metallar miqdorini aniqlaşda qöllanadi. Metallarni kontakt almaştiriş (sementatsiya) usulidan modda tarkibida juda oz miqdorda uçraydigan metallarni ajratib olişda va ularning konsentratsiyalarini oşirişda foydalaniladi. Polyarografik usulda analiz qilinişi zarur bölgan modda eritmasi simob tomçilardan iborat katod yordamida elektroliz qilinadi. Bunda modda sifat va miqdoriy jihatdan analiz qilinadi (q. Polyarimetriya).
Titrimetrik usullarda neytrallaniş, çöktiriş, kompleks hosil böliş, oksidlanişqaytariliş reaksiyalarining tugaşi indikatorlar iştirokida titrlaş yöli bilan aniqlanadi. Ampermetrik usulda titrlaşning tugaşi mikroelektrod ma'lum potensialga ega bölganida tok kuçining keskin özgarişi böyiça (q. Ampermetrik titrlaş), konduktometrik usulda esa eritmaning elektr ötkazuvçanligi özgarişiga qarab aniqlanadi. Potensiometrik titrlaş usulida eritmadagi moddaning konsentratsiyasini aniqlaş mumkin.
Q.: Polyarimetriya
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭЛЕКТРОКИМЁВИЙ АНАЛИЗ УСУЛЛАРИ — моддаларни электр токи ёрдамида текширишга асосланган кимёвий анализ усуллари мажмуи. Амалда электрокимёвий анализнинг электролиз (электрогравиметрик анализ, ички электролиз, металларни контакт алмаштириш — цементация, полярографик анализ) ва титриметрик (амперметрик, кондуктометрик, потенциометрик титрлаш) усулларидан фойдаланилади.
Электрогравиметрик анализ электролиз натижасида ҳосил бўлган элементнинг массасини аниқлашга асосланган. У, асосан, рангли, оғир ва баъзан қора металларни миқцорий аниқлашда ёки уларни бир-биридан ажратишда қўлланади. Ички электролиз усули турли материаллар таркибидаги металлар миқдорини аниқлашда қўлланади. Металларни контакт алмаштириш (цементация) усулидан модда таркибида жуда оз миқдорда учрайдиган металларни ажратиб олишда ва уларнинг концентрацияларини оширишда фойдаланилади. Полярографик усулда анализ қилиниши зарур бўлган модда эритмаси симоб томчилардан иборат катод ёрдамида электролиз қилинади. Бунда модда сифат ва миқдорий жиҳатдан анализ қилинади (қ. Поляриметрия).
Титриметрик усулларда нейтралланиш, чўктириш, комплекс ҳосил бўлиш, оксидланишқайтарилиш реакцияларининг тугаши индикаторлар иштирокида титрлаш йўли билан аниқланади. Амперметрик усулда титрлашнинг тугаши микроэлектрод маълум потенциалга эга бўлганида ток кучининг кескин ўзгариши бўйича (қ. Амперметрик титрлаш), кондуктометрик усулда эса эритманинг электр ўтказувчанлиги ўзгаришига қараб аниқланади. Потенциометрик титрлаш усулида эритмадаги модданинг концентрациясини аниқлаш мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.