Elektron avtomat telefon stansiyasi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 87-b. — ziyouz.com
Elektron avtomat telefon stansiyasi (EATS) — telefon aloqasi liniyalari va kanallarini kommutatsiyalaş (uzibulaş) va şu kommutatsiya jarayonlarini boşqariş işlari elektron elementlar (yarimötkazgiçlar, integral sxemalar, ferritlar va boşqalar) ga asoslangan qurilmalar vositayeida amalga oşiriladigan avtomat telefon st-yasi. EATS kommutatsiya qurilmalarini hosil qiliş prinsiplari, asosan, kanallarni ajratiş usullariga qarab belgilanadi. Bu usullar: kanallarni fazoviy, çastotaviy va vaqt böyiça ajratiş usullari. Kanallar va liniyalarni fazoviy va vaqt böyiça kommutatsiyalaş usulidan foydalaniladigan st-yalar kengroq qöllaniladi (20-asr 70-y.laridan boşlab). Fazoviy kommutatsiya usuli yarimötkazgiçli fazoviy ulagiçlardan foydalanişga asoslanadi. Bu usul kiçik va örtaça siğimli EATS larda qöllanadi. Vaqt böyiça kommutatsiyalaş usulida elektron kommutatorlar yordamida har bir kanalning impuls signallari muayyan vaktlarda uzatiladi. Bunday EATS larda tebranişlarni impulsli modulyatsiyalaş usuli qöllanadi (q. Modulyatsiya). Kiçik va örtaça kuvvatli EATS larda amplitudaimpulsli va keng impulsli modulyatsiyalaş, katta va örtaça quvvatli tranzit EATS larda impulskodli modulyatsiyalaş (IKM) qöllanadi. Ana şu IKM dan foydalaniş tufayli signallarni uzatiş va kommutatsiyalaş jarayonlarini uyğunlaştiriş (integratsiyalaş)ga hamda şu asosda integral raqamli aloqa tizimini yaratişga imkon tuğildi. Köp karrali mitti (miniatyur) koordinatali uzatkiçlarga asoslangan elektronmexanik avtomat st-yalar va kommutatsiya maydoni tez işlovçi elektromagnit asboblar, boşqariş qurilmasi esa elektron asboblarga asoslangan kvazielektron ATS lar ham EATS jumlasiga kiradi.
Q.: Modulyatsiya, Modulyatsiya
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭЛЕКТРОН АВТОМАТ ТЕЛЕФОН СТАНЦИЯСИ (ЭАТС) — телефон алоқаси линиялари ва каналларини коммутациялаш (узибулаш) ва шу коммутация жараёнларини бошқариш ишлари электрон элементлар (яримўтказгичлар, интеграл схемалар, ферритлар ва бошқалар) га асосланган қурилмалар воситаеида амалга ошириладиган автомат телефон ст-яси. ЭАТС коммутация қурилмаларини ҳосил қилиш принциплари, асосан, каналларни ажратиш усулларига қараб белгиланади. Бу усуллар: каналларни фазовий, частотавий ва вақт бўйича ажратиш усуллари. Каналлар ва линияларни фазовий ва вақт бўйича коммутациялаш усулидан фойдаланиладиган ст-ялар кенгроқ қўлланилади (20-аср 70-й.ларидан бошлаб). Фазовий коммутация усули яримўтказгичли фазовий улагичлардан фойдаланишга асосланади. Бу усул кичик ва ўртача сиғимли ЭАТС ларда қўлланади. Вақт бўйича коммутациялаш усулида электрон коммутаторлар ёрдамида ҳар бир каналнинг импульс сигналлари муайян вактларда узатилади. Бундай ЭАТС ларда тебранишларни импульсли модуляциялаш усули қўлланади (қ. Модуляция). Кичик ва ўртача кувватли ЭАТС ларда амплитудаимпульсли ва кенг импульсли модуляциялаш, катта ва ўртача қувватли транзит ЭАТС ларда импульскодли модуляциялаш (ИКМ) қўлланади. Ана шу ИКМ дан фойдаланиш туфайли сигналларни узатиш ва коммутациялаш жараёнларини уйғунлаштириш (интеграциялаш)га ҳамда шу асосда интеграл рақамли алоқа тизимини яратишга имкон туғилди. Кўп каррали митти (миниатюр) координатали узаткичларга асосланган электронмеханик автомат ст-ялар ва коммутация майдони тез ишловчи электромагнит асбоблар, бошқариш қурилмаси эса электрон асбобларга асосланган квазиэлектрон АТС лар ҳам ЭАТС жумласига киради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.