Emigratsiya

Emigratsiya (lot. — köçib ketmoq) — aholining muayyan mamlakatdan boşqa mamlakatga doimiy yoki vaqtinçalik yaşaş uçun (ixtiyoriy yoki majburiy) köçib ketişi. E., asosan, kam rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlarga xos bölib, u yerdagi işsizlik va boşqalar iqtisodiy qiyinçiliklar, ijtimoiy va milliy tengsizlik, siyosiy, diniy va boşqalar ta'qiblar tufayli sodir böladi. E. mamlakatlar aholisining soni va tarkibiga bevosita ta'sir etadi. E. tuşunçasi uçun yagona ta'rif mavjud emas, har bir davlatning öz mezonlari bor. Fuqarolik va siyosiy huquqlar töğrisidagi xalqaro paktda har bir fuqaroning xohlagan davlatni, jumladan, öz mamlakatini ham tark etiş huquqi (ya'ni E. huquqi) nazarda tutilgan. 19-asrning 70-y.lariga qadar Yevropa davlatlarida E. jarayoni kuçli bölgan. 1940—60 yillarda Irlandiya, 196070 yillarda esa Portugaliya va Gretsiyada E. jarayoni tufayli aholi soni keskin qisqargan. 1946—61 yillarda Yevropa davlatlaridan Amerikaga 6,9 mln. emigrant ketgan. AQŞ, Kanada va Avstraliyaga aholining köplab köçib ketişiga sabab işçi kuçiga bölgan talabdir. Özbekistonda ham ba'zi tarixiy davrlarda ma'lum dapajada E. jarayoni bölib turgan. Bu jarayon 20-asrning 90-y.larida sobiq Ittifoqning parçalanişi tufayli birmunça kuçaydi. Özbekistonda yaşab kelayotgan rus, ukrain, qrimtatar, yahudiy kabi millatlarning ma'lum qismi öz tarixiy vatanlariga köçib keta boşladi. 1996 yilda Özbekistondan ketgan migrantlar soni 59,7 ming, 2002 yilda 86,5 ming kişini taşkil etgan. Yana q. Aholi migratsiyasi.