Eritrotsitlar
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 185–186-b. — ziyouz.com
Eritrotsitlar (yun. qizil va hujayra) — qizil qon tanaçalari, qonning şaklli elementlari; tarkibidagi gemoglobin qonga qizil tus beradi. E., asosan, organizm bilan atrof muhit örtasidagi gazlar almaşinuvini, ya'ni nafas olişni ta'minlaydi. Kislorodni öpkadan organizmning barça töqimalariga yetkazib beradi. E. qonning boşqa funksiyalarida ham iştirok etadi.
Odam E.ining diametri 7—8 mk, qalinligi 2—2,5 mk, ikki tomoni botiq, yumaloq, yadrosiz hujayralardir. Kömikning miyeloid töqimalarida hosil böladi. Soğlom odamning 1 mlk qonida 4—5 mln. eritrotsit bor; erkaklar qonining 1 mlk da 4,5—5 mln., ayollar qonining 1 mlk da esa 4—4,5 mln. E. böladi. E. miqdori hamişa bir xil turmaydi, ba'zi fiziologik şaroitlarda, jismoniy iş vaqtida, baland joylarga çiqilganda, şuningdek, ayrim kasalliklarda ular miqdori özgaradi. E. miqdorining ortib ketişi eritrotsitoz, kamayib ketişi esa eritropeniya deb ataladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭРИТРОЦИТЛАР (юн. қизил ва ҳужайра) — қизил қон таначалари, қоннинг шаклли элементлари; таркибидаги гемоглобин қонга қизил тус беради. Э., асосан, организм билан атроф муҳит ўртасидаги газлар алмашинувини, яъни нафас олишни таъминлайди. Кислородни ўпкадан организмнинг барча тўқималарига етказиб беради. Э. қоннинг бошқа функцияларида ҳам иштирок этади.
Одам Э.ининг диаметри 7—8 мк, қалинлиги 2—2,5 мк, икки томони ботиқ, юмалоқ, ядросиз ҳужайралардир. Кўмикнинг миелоид тўқималарида ҳосил бўлади. Соғлом одамнинг 1 млк қонида 4—5 млн. эритроцит бор; эркаклар қонининг 1 млк да 4,5—5 млн., аёллар қонининг 1 млк да эса 4—4,5 млн. Э. бўлади. Э. миқдори ҳамиша бир хил турмайди, баъзи физиологик шароитларда, жисмоний иш вақтида, баланд жойларга чиқилганда, шунингдек, айрим касалликларда улар миқдори ўзгаради. Э. миқдорининг ортиб кетиши эритроцитоз, камайиб кетиши эса эритропения деб аталади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.