Erşi mudofaasi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 213–214-b. — ziyouz.com
Erşi mudofaasi — Farğona vodiysidagi Erşi şahrini Xitoy bosqinçilaridan mudofaa qilinişi (mil. av. 104—101 yillar). Xitoy istiloçilarining Farğonaga birinçi yurişi mil. av. 104 yil boşlangan. Farğona yurişida qöşinga (40—50 ming kişi) boş qömondon qilib Li Guangli tayinlanadi. Bu uruşning boşlanişiga Xitoy imperatori Udi uçun ot sotib olinmaganligi bahona bölgan. Xitoy istiloçilari Erşi şahriga yetmasdanoq qöşinlarining ançasidan ayrilgan. Yölda çarçagan, oç qöşin Özgan şahridagi hujumda katta talafot körgan. Li Guangli qolgan kuçlari bilan Dungxuangga qaytib kelgan. Xitoy qöşinining Farğonaga 1yurişi 2 yil davom etgan. 1hujum Xitoy askarlarining mağlubiyati bilan tamom bölgan. Udining farmoniga binoan, zudlik bilan qaytadan uruş tayyorgarligi körilib, 60 ming kişilik katta qöşin 2marta Erşi şahrini qamal qilgan. Qamal 40 kundan ortiqdavom etgan. Farğonaliklar şaharni mardonavor himoya qilişgan va duşmanga katta talafot keltirişgan. Xitoy qöşini, özlariga eng yaqin hisoblangan Usun xonligidan yordam kelmagandan söng, Qanğ davlati qöşini Farğonaga yordamga kelib qolişidan xavotirlanib, farğonaliklar qöygan şart bilan sulh tuzişga majbur bölganlar. Ular farğonaliklardan 3 mingta tulpor ot va oç qolgan Xitoy qöşini uçun ğalla, oziq-ovqat olib Xitoyga qaytganlar. Bu yuriş ham 2 yil davom etib, mil. av. 101 yil tugagan. Bu uruşda xitoyliklar katta talafot körganlar, yurişda qatnaşgan jangçilarning öndan birigina esonomon yurtiga qaytgan.
Ad.: Abduxoliq Abdurasul öğli, Qadimgi Farğona tarixidan, T., 2002.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭРШИ МУДОФААСИ — Фарғона водийсидаги Эрши шаҳрини Хитой босқинчиларидан мудофаа қилиниши (мил. ав. 104—101 йиллар). Хитой истилочиларининг Фарғонага биринчи юриши мил. ав. 104 йил бошланган. Фарғона юришида қўшинга (40—50 минг киши) бош қўмондон қилиб Ли Гуангли тайинланади. Бу урушнинг бошланишига Хитой императори Уди учун от сотиб олинмаганлиги баҳона бўлган. Хитой истилочилари Эрши шаҳрига етмасданоқ қўшинларининг анчасидан айрилган. Йўлда чарчаган, оч қўшин Ўзган шаҳридаги ҳужумда катта талафот кўрган. Ли Гуангли қолган кучлари билан Дунгхуангга қайтиб келган. Хитой қўшинининг Фарғонага 1юриши 2 йил давом этган. 1ҳужум Хитой аскарларининг мағлубияти билан тамом бўлган. Удининг фармонига биноан, зудлик билан қайтадан уруш тайёргарлиги кўрилиб, 60 минг кишилик катта қўшин 2марта Эрши шаҳрини қамал қилган. Қамал 40 кундан ортиқдавом этган. Фарғоналиклар шаҳарни мардонавор ҳимоя қилишган ва душманга катта талафот келтиришган. Хитой қўшини, ўзларига энг яқин ҳисобланган Усун хонлигидан ёрдам келмагандан сўнг, Қанғ давлати қўшини Фарғонага ёрдамга келиб қолишидан хавотирланиб, фарғоналиклар қўйган шарт билан сулҳ тузишга мажбур бўлганлар. Улар фарғоналиклардан 3 мингта тулпор от ва оч қолган Хитой қўшини учун ғалла, озиқ-овқат олиб Хитойга қайтганлар. Бу юриш ҳам 2 йил давом этиб, мил. ав. 101 йил тугаган. Бу урушда хитойликлар катта талафот кўрганлар, юришда қатнашган жангчиларнинг ўндан биригина эсономон юртига қайтган.
Ад.: Абдухолиқ Абдурасул ўғли, Қадимги Фарғона тарихидан, Т., 2002.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.