Eruvçanlik
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 211-b. — ziyouz.com
Eruvçanlik — modda.ning biror boşqa modda bilan 2 va undan ortiq komponentdan iborat termodinamik barqaror bir jinsli sistema hosil qilişi. Gazlarning suyuqliklar bilan, suyuqliklarning suyuqliklar bilan ta'sirlanişi natijasida şunday sistema hosil böladi (q. Eritmalar). Moddaning eruvçanligi öşa moddaning ayni şaroitda hosil qilgan töyingan eritmasining konsentratsiyasi bilan ölçanadi. Turli moddalarning ma'lum erituvçilarda eruvçanligi taşqi şaroitga, asosan, t-ra va bosimga boğliq. Köpçilik suyukdik va qattiq moddalarning eruvçanligi t-ra ortişi bilan, gazlarning eruvçanligi esa bosim ortişi bilan ortadi. Gazlarning suyuqliklarda eruvçanligi Genri qonuniga böysunadi. Suyuqliklar bir-birida istalgan nisbatda (mas, suv bilan spirt), bir-birida ma'lum çegaragaça erişi (mas, suv bilan fenol) yoki bir-birida erimasligi mumkin (mas, suv bilan simob). Moddalarning eruvçanligi taşqi şaroit özgarganda Le Şatelye — Braun prinsipi, ya'ni kimyoviy muvozanatning siljiş prinsipiga muvofiq özgaradi.
Q.: Eritmalar
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭРУВЧАНЛИК — модда.нинг бирор бошқа модда билан 2 ва ундан ортиқ компонентдан иборат термодинамик барқарор бир жинсли система ҳосил қилиши. Газларнинг суюқликлар билан, суюқликларнинг суюқликлар билан таъсирланиши натижасида шундай система ҳосил бўлади (қ. Эритмалар). Модданинг эрувчанлиги ўша модданинг айни шароитда ҳосил қилган тўйинган эритмасининг концентрацияси билан ўлчанади. Турли моддаларнинг маълум эритувчиларда эрувчанлиги ташқи шароитга, асосан, т-ра ва босимга боғлиқ. Кўпчилик суюкдик ва қаттиқ моддаларнинг эрувчанлиги т-ра ортиши билан, газларнинг эрувчанлиги эса босим ортиши билан ортади. Газларнинг суюқликларда эрувчанлиги Генри қонунига бўйсунади. Суюқликлар бир-бирида исталган нисбатда (мас, сув билан спирт), бир-бирида маълум чегарагача эриши (мас, сув билан фенол) ёки бир-бирида эримаслиги мумкин (мас, сув билан симоб). Моддаларнинг эрувчанлиги ташқи шароит ўзгарганда Ле Шателье — Браун принципи, яъни кимёвий мувозанатнинг силжиш принципига мувофиқ ўзгаради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.