Asosiy mazmunga ötiş

Nima yangi v1.6.4 · 25-oktabr

Hamma versiyalar →
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Ferens List

    Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 142–143-b. — ziyouz.com

    List Ferens LIST (Liszt) Ferens (1811.22.10, Vengriya, Şopron ş. yaqinidagi Doboryan qişloği - 1886.31.7, Bayreyt, Bavariya) — venger kompozitori, pianinoçi, dirijyor, pedagog, musiqa-jamoat arbobi. Budapeşt Musiqa akademiyasining asosçisi (1875 y.dan prezidenti). 6 yoşidan otasidan pianino çalişni örganib, 9 yoşidan konsert bera boşlagan. Virtuoz pianinoçi sifatida 1847 y.gaça jadal konsert faoliyati b-n şuğullanib, butun Yevropa mamlakatlarida gastrolda bölgan. Fortepiano ijroçiligining buyuk islohotçisi L. özining artistik jöşqinligi, tabiiy kuç va betakror mahorati b-n tinglovçilarni rom qilgan. 1847—61 y.larda Veymar saroyi kapelmeysteri bölib, köproq kompozitorlik ijodi b-n şuğullangan. L. ijodida romantizm ğoyalari aks etgan. Te-ran musiqiy obrazlarni muayyan adabiyot, tasviriy va hatto haykaltaroşlik san'ati mavzulari b-n özaro uzviy boğliqligi, asar mazmunini falsafiy umumlaştiriş L. ijodiga xosdir. U bir qismli dasturli simfonik poema janrini hamda monotematizm (butun asar davomida bitta, rivojlaniş jarayonida tobora özgarib boruvçi kuyga asoslaniş) prinsipini kaşf etib, mavzuli-dasturli çol-ğu musiqasi asoslarini yaratgan. Jami 1200 ga yaqin asar muallifi. Ulardan «Faust — simfoniya» (Gyote asari asosida, 1857), «Dantening «Ilohiy komediya»siga simfoniya» (1857), «Tasso» (1854), «Prelyudlar» (1854), «Mazepa» (1851), «Prometey» (1855) kabi simfonik poemalari, 2 ta fortepiano konserti (1849-56, 1839-61), 3 töplamdan iborat «Ziyorat yillari» nomli fortepiano asarlari, romanslari, venger xalq ohanglari (verbunkoş uslubi, çardaş raqsi usullari) zaminida yaratilgan 19 ta ven-gerça rapsodiyasi (1847-85), «Vengriya» (1854) simfonik poemasi, fortepiano uçun «Venger tarixiy manzaralari» (1886) va b. maşhur. Budapeşt Oliy musika maktabi L. nomida.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЛИСТ (Liszt) Ференц (1811.22.10, Венгрия, Шопрон ш. яқинидаги Доборьян қишлоғи - 1886.31.7, Байрейт, Бавария) — венгер композитори, пианиночи, дирижёр, педагог, мусиқа-жамоат арбоби. Будапешт Мусиқа академиясининг асосчиси (1875 й.дан президенти). 6 ёшидан отасидан пианино чалишни ўрганиб, 9 ёшидан концерт бера бошлаган. Виртуоз пианиночи сифатида 1847 й.гача жадал концерт фаолияти б-н шуғулланиб, бутун Европа мамлакатларида гастролда бўлган. Фортепиано ижрочилигининг буюк ислоҳотчиси Л. ўзининг артистик жўшқинлиги, табиий куч ва бетакрор маҳорати б-н тингловчиларни ром қилган. 1847—61 й.ларда Веймар саройи капельмейстери бўлиб, кўпроқ композиторлик ижоди б-н шуғулланган. Л. ижодида романтизм ғоялари акс этган. Те-ран мусиқий образларни муайян адабиёт, тасвирий ва ҳатто ҳайкалтарошлик санъати мавзулари б-н ўзаро узвий боғлиқлиги, асар мазмунини фалсафий умумлаштириш Л. ижодига хосдир. У бир қисмли дастурли симфоник поэма жанрини ҳамда монотематизм (бутун асар давомида битта, ривожланиш жараёнида тобора ўзгариб борувчи куйга асосланиш) принципини кашф этиб, мавзули-дастурли чол-ғу мусиқаси асосларини яратган. Жами 1200 га яқин асар муаллифи. Улардан «Фауст — симфония» (Гёте асари асосида, 1857), «Дантенинг «Илоҳий комедия»сига симфония» (1857), «Тассо» (1854), «Прелюдлар» (1854), «Мазепа» (1851), «Прометей» (1855) каби симфоник поэмалари, 2 та фортепиано концерти (1849-56, 1839-61), 3 тўпламдан иборат «Зиёрат йиллари» номли фортепиано асарлари, романслари, венгер халқ оҳанглари (вербункош услуби, чардаш рақси усуллари) заминида яратилган 19 та вен-герча рапсодияси (1847-85), «Венгрия» (1854) симфоник поэмаси, фортепиано учун «Венгер тарихий манзаралари» (1886) ва б. машҳур. Будапешт Олий мусика мактаби Л. номида.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.