Fuod Köprulu

Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 305–306-b. — ziyouz.com

Fuod Köprulu (Fuat Koprulu), Mehmet Fuod Köpruluzoda (1890.4.12, Istanbul — 1966.28.6) — turk adabiyotşunos olimi, tarixçi va davlat arbobi. Istanbul un-ti prof. (1913). Turkiya taşqi işlar vaziri (1950; 1956). Heydelberg (1927), Sorbonna (1937), Afina (1938) va b. köplab un-tlarning faxriy dri. Istanbul huquq maktabini tutatgan. «Şayx Ğolibga» (1908) şe'ri b-n tanilgan, 28 yoşidan boşlab Istanbul un-tining adabiyot ftida (1913—43), şuningdek, Turkiyaning boşqa oliy öquv yurtlarida turk adabiyoti tarixi, madaniyat tarixi, ilohiyot tarixi va b. fanlardan dare bergan. Turkiy xalqlar adabiyoti va madaniyati tarixi böyiça fundamental tadqiqotlar yaratgan. Turkiyada zamonaviy adabiyotşunoslik faniga asos solgan. «Burungi adabiyot» (1924), «Milliy adabiyot tarixining ilk mubaşşirlari va Devoni turkiyi basit», «Turk adabiyoti tarixi» (1928), «Baxşi, turk tili va adabiyoti haqida tadqiqotlar» (1934), «Yangi usmonli adabiyot tarixi» (1935), «Alişer Navoiy» (1941) kabi 20 dan ziyod monografiyalar e'lon qilgan, «Turk xalq şoirlari» (1939; 1940; 1962) antologiyasini tuzgan. F.K. Örta Osiyo xalklari adabiyoti, tili va madaniyati tarixiga, ayniqsa Yassaviy, Boqirğoniy, Navoiy, Bobur va b. şoirlar ijodiga, folklor asarlariga bağişlangan 500 dan ziyod maqolalar muallifi. F. K. ning tasavvuf adabiyoti namoyandalariga bağişlangan «Turk adabiyotida ilk mutasavviflar» (1919) asari 8 marta naşr etilgan. F.K. Yassaviy izdoşlaridan Sulton Ahmad Haziniy (16-a.) haqida ilk marotaba ma'lumot bergan. V. Bartoldning «Islom madaniyati tarixi» kitobini turk tilida naşrga tayyorlagan. Ayrim maqolalari özbek tilida çop etilgan.

Ad.: Fitrat, Tanlangan asarlar, 2j., T., 2000; Gordlevskiy V. A., Izbranniye soçineniya, t. 2, M., 1961.

Nodirxon Hasan.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ФУОД КЎПРУЛУ (Fuat Koprulu), Меҳмет Фуод Кўпрулузода (1890.4.12, Истанбул — 1966.28.6) — турк адабиётшунос олими, тарихчи ва давлат арбоби. Истанбул ун-ти проф. (1913). Туркия ташқи ишлар вазири (1950; 1956). Ҳейдельберг (1927), Сорбонна (1937), Афина (1938) ва б. кўплаб ун-тларнинг фахрий дри. Истанбул ҳуқуқ мактабини тутатган. «Шайх Ғолибга» (1908) шеъри б-н танилган, 28 ёшидан бошлаб Истанбул ун-тининг адабиёт фтида (1913—43), шунингдек, Туркиянинг бошқа олий ўқув юртларида турк адабиёти тарихи, маданият тарихи, илоҳиёт тарихи ва б. фанлардан даре берган. Туркий халқлар адабиёти ва маданияти тарихи бўйича фундаментал тадқиқотлар яратган. Туркияда замонавий адабиётшунослик фанига асос солган. «Бурунги адабиёт» (1924), «Миллий адабиёт тарихининг илк мубашширлари ва Девони туркийи басит», «Турк адабиёти тарихи» (1928), «Бахши, турк тили ва адабиёти ҳақида тадқиқотлар» (1934), «Янги усмонли адабиёт тарихи» (1935), «Алишер Навоий» (1941) каби 20 дан зиёд монографиялар эълон қилган, «Турк халқ шоирлари» (1939; 1940; 1962) антологиясини тузган. Ф.К. Ўрта Осиё халклари адабиёти, тили ва маданияти тарихига, айниқса Яссавий, Боқирғоний, Навоий, Бобур ва б. шоирлар ижодига, фольклор асарларига бағишланган 500 дан зиёд мақолалар муаллифи. Ф. К. нинг тасаввуф адабиёти намояндаларига бағишланган «Турк адабиётида илк мутасаввифлар» (1919) асари 8 марта нашр этилган. Ф.К. Яссавий издошларидан Султон Аҳмад Ҳазиний (16-а.) ҳақида илк маротаба маълумот берган. В. Бартольднинг «Ислом маданияти тарихи» китобини турк тилида нашрга тайёрлаган. Айрим мақолалари ўзбек тилида чоп этилган.

Ад.: Фитрат, Танланган асарлар, 2ж., Т., 2000; Гордлевский В. А., Избранные сочинения, т. 2, М., 1961.

Нодирхон Ҳасан.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.