Galenit
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 54–55-b. — ziyouz.com
Galenit (lot. galena — qörğoşin rudasi), qörğoşin yaltiroği — sulfidlar sinfiga mansub mineral. Kimyoviy formulasi PbS. G. 86,6% qörğoşin va 13,4% oltingugurtdan iborat. Tarkibida köpinça Se, Ag, Bi, Sb, Sn, Zn, Fe, Cd va b. qöşimçalari böladi. Kub singoniyali. Kristallari murakkab kub şaklida. Druza va skelet, oqma kollomorf massa, kamroq kub va oktaedr kristallari körinişida uçraydi. Rangi qörğoşinsimon kulrang, metallsimon yaltiraydi. Qattikligi 2— 3. S. og. 7,4—7,6. G. örta va past t-rali gidrotermal konlarda sfalerit, xalkopirit, arsenopirit, pirit, pirrotin va b. b-n birga uçraydi. Nuraganda G.ning yuzasi oksidlanib serussit yoki anglezit mineraliga aylanadi. RFda (Oltoy, Şim. Kavkaz, Şarqiy Sibir, Primorye), Qozoğiston, AQŞ, Kanada, Avstraliyada xamda, Afrika qitasida yirik konlari bor. Özbekistonda Nurota, Çatqol-Qurama toğlari va b. joylarda konlari ma'lum. Asosan qörğoşin olinadigan ruda. Tibbiyotda va böyoq tayyorlaşda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАЛЕНИТ (лот. galena — қўрғошин рудаси), қўрғошин ялтироғи — сульфидлар синфига мансуб минерал. Кимёвий формуласи PbS. Г. 86,6% қўрғошин ва 13,4% олтингугуртдан иборат. Таркибида кўпинча Se, Ag, Bi, Sb, Sn, Zn, Fe, Cd ва б. қўшимчалари бўлади. Куб сингонияли. Кристаллари мураккаб куб шаклида. Друза ва скелет, оқма колломорф масса, камроқ куб ва октаэдр кристаллари кўринишида учрайди. Ранги қўрғошинсимон кулранг, металлсимон ялтирайди. Қаттиклиги 2— 3. С. ог. 7,4—7,6. Г. ўрта ва паст т-рали гидротермал конларда сфалерит, халькопирит, арсенопирит, пирит, пирротин ва б. б-н бирга учрайди. Нураганда Г.нинг юзаси оксидланиб церуссит ёки англезит минералига айланади. РФда (Олтой, Шим. Кавказ, Шарқий Сибирь, Приморье), Қозоғистон, АҚШ, Канада, Австралияда хамда, Африка қитьасида йирик конлари бор. Ўзбекистонда Нурота, Чатқол-Қурама тоғлари ва б. жойларда конлари маълум. Асосан қўрғошин олинадиган руда. Тиббиётда ва бўёқ тайёрлашда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.