Gandbol
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 82-b. — ziyouz.com
Gandbol (nem. hand - qöl, ball -töp), qöl töpi — sport öyini. 19-a. oxirida Yevropada paydo bölgan. Daniyalik Xalger Nilson ixtiro etgan (1898). G. uçun kattaligi 40x20 m li maydon kerak; oğirligi 325—475 g, aylanasi 54—58 sm bölgan çarm töp b-n öynaladi. Maydonning ikki tomonida eni 3 m, bal. 2 m bölgan darvozalar örnatiladi. Har bir jamoada 7 yoki 11 öyinçi qatnaşadi. Öyinçi töp b-n faqat 3 qadam qöyişi va uni qölida 3 sek.gaça tutib turişi mumkin. Öyin 2 bölimdan iborat bölib, erkaklar musobaqasi 1 soat, ayollar musobaqasi 50 min. davom etadi. Xalqaro G. federatsiyasiga (IHF; 1946 y. asos solingan) 106 mamlakat a'zo. 1972 y.dan erkaklar, 1976 y.dan ayollar G.i Olimpiya öyinlari dasturiga kiritilgan. 1938 y.dan erkaklar örtasida, 1956 y.dan ayollar örtasida jahon birinçiligi ötkaziladi. Özbekistonda G. 1923—24 y.larda paydo bölib, birinçi musobaqa 1926 y.da Toşkentda ötkazilgan. 1991 y. Özbekiston Respublikasi G. federatsiyasi tuzildi. Respublikaning barça viloyatlarida G. böyiça bolalar sport maktablari, erkaklar, ayollar va bolalar jamoalari bor. 1991 y.dan Özbekistan çempionata muntazam ötkaziladi. Özbekiston G.çilari terma jamoasi (ayollar) Osiyo çempionatida 4-örinni egalladi va Germaniyada ötkazilgan jahon birinçiligi musobaqalarida qatnaşdi (1997). Özbekistonda xizmat körsatgan sport ustozlari F. Abdurahmonov, V. Kaplinskiy, xizmat körsatgan sport ustasi, Olimpiya öyinlari va jahon çempioni M. Vasilyev, xalqaro miqyosdagi sport ustasi, jahon çempioni S. Zemlyanova, sport ustalari A. Abzalova, Olga Abdulla va b.ning G. rivojlanişida katta hissasi bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАНДБОЛ (нем. hand - қўл, ball -тўп), қўл тўпи — спорт ўйини. 19-а. охирида Европада пайдо бўлган. Даниялик Хальгер Нильсон ихтиро этган (1898). Г. учун катталиги 40x20 м ли майдон керак; оғирлиги 325—475 г, айланаси 54—58 см бўлган чарм тўп б-н ўйналади. Майдоннинг икки томонида эни 3 м, бал. 2 м бўлган дарвозалар ўрнатилади. Ҳар бир жамоада 7 ёки 11 ўйинчи қатнашади. Ўйинчи тўп б-н фақат 3 қадам қўйиши ва уни қўлида 3 сек.гача тутиб туриши мумкин. Ўйин 2 бўлимдан иборат бўлиб, эркаклар мусобақаси 1 соат, аёллар мусобақаси 50 мин. давом этади. Халқаро Г. федерациясига (IHF; 1946 й. асос солинган) 106 мамлакат аъзо. 1972 й.дан эркаклар, 1976 й.дан аёллар Г.и Олимпия ўйинлари дастурига киритилган. 1938 й.дан эркаклар ўртасида, 1956 й.дан аёллар ўртасида жаҳон биринчилиги ўтказилади. Ўзбекистонда Г. 1923—24 й.ларда пайдо бўлиб, биринчи мусобақа 1926 й.да Тошкентда ўтказилган. 1991 й. Ўзбекистон Республикаси Г. федерацияси тузилди. Республиканинг барча вилоятларида Г. бўйича болалар спорт мактаблари, эркаклар, аёллар ва болалар жамоалари бор. 1991 й.дан Ўзбекистан чемпионата мунтазам ўтказилади. Ўзбекистон Г.чилари терма жамоаси (аёллар) Осиё чемпионатида 4-ўринни эгаллади ва Германияда ўтказилган жаҳон биринчилиги мусобақаларида қатнашди (1997). Ўзбекистонда хизмат кўрсатган спорт устозлари Ф. Абдураҳмонов, В. Каплинский, хизмат кўрсатган спорт устаси, Олимпия ўйинлари ва жаҳон чемпиони М. Васильев, халқаро миқёсдаги спорт устаси, жаҳон чемпиони С. Землянова, спорт усталари А. Абзалова, Ольга Абдулла ва б.нинг Г. ривожланишида катта ҳиссаси бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.