Gandxara san'ati
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 84–85-b. — ziyouz.com
Gandxara san'ati - Qad. Gandxara viloyati san'ati. Kuşan podşoligi davri (1— 4-a.lar)da rivojlangan. Bihistun yozuvlarida Gadara nomi b-n tilga olingan. Gandxara qabilasi nomidan kelib çiqqan deb taxmin qilinadi. Örta dengiz atrofi mamlakatlaridan Xitoy, Xindiston va Markaziy Osiyoga savdo yullari Gandxara orqali ötgan. Qad. hind badiiy an'analari zaminida şaklangan G.s.da yunonrim ellinistik san'ati ta'siri (naqşlarda, bezak uslubi, kiyimlar, ba'zan qiyofalar talqinida) kuzatiladi. Budda dini san'ati sifatida şakllangan G.s.ning uziga xos tomonlari haykaltaroşlik, burtma tasvir va diniy inşootlar (stupa va monastirlar; mas, Dxarmaraj stupasi, Moxra-Morad monastiri va b.)da yorqin namoyon bulgan. Budda inson qiyofasida birinçi marta G.s.da tasvirlandi va şu yerda uning risoladagi qiyofasi yaratildi. Budda timsoli asta-sekin bir qolipga solingan va turli kurinişda işlangan (yana q. Budda san'ati).
Q.: Budda san'ati
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАНДХАРА САНЪАТИ - Қад. Гандхара вилояти санъати. Кушан подшолиги даври (1— 4-а.лар)да ривожланган. Биҳистун ёзувларида Гадара номи б-н тилга олинган. Гандхара қабиласи номидан келиб чиққан деб тахмин қилинади. Ўрта денгиз атрофи мамлакатларидан Хитой, Хиндистон ва Марказий Осиёга савдо йуллари Гандхара орқали ўтган. Қад. ҳинд бадиий анъаналари заминида шакланган Г.с.да юнонрим эллинистик санъати таъсири (нақшларда, безак услуби, кийимлар, баъзан қиёфалар талқинида) кузатилади. Будда дини санъати сифатида шаклланган Г.с.нинг узига хос томонлари ҳайкалтарошлик, буртма тасвир ва диний иншоотлар (ступа ва монастирлар; мас, Дхармараж ступаси, Мохра-Морад монастири ва б.)да ёрқин намоён булган. Будда инсон қиёфасида биринчи марта Г.с.да тасвирланди ва шу ерда унинг рисоладаги қиёфаси яратилди. Будда тимсоли аста-секин бир қолипга солинган ва турли куринишда ишланган (яна қ. Будда санъати).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.