Gazanda
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 29–30-b. — ziyouz.com
Gazanda GAZANDA, qiçitqi öt (Urtica L.) — 1) gazandadoşlar oilasiga mansub köp yillik yoki bir yillik utlar turkumi. Barglari arra tişli, bulaklarga bölingan, qarama-qarşi joylaşgan. Barglari va poyasi qiçitqi tuklar b-n qoplangan. Gullari juda mayda, bir jinsli, barg qöltiğidagi boşoqsimon töpgullarga yiğilgan. Mevasi yongoqçasimon. Şim., kamroq Jan. yarim şarda hamda tropiklarda 40—50 turi tarqalgan. Özbekistonda bitta turi bor. Soya, zah yerlar, dal al ar, boğlar va b. yerlarda usadi. Bu turdan tibbiyotda qon töxtatuvçi vosita sifatida foydalaniladi. Yoş novdalari iste'mol qilinadi. Poyasidan arqon, dağal mato tuqişda işlatiladigan iplar tayyorlanadi; 2) zoologiyada suvda va quruqlikda yaşovçilar b-n sudralib yuruvçilarning umumiy nomi (q. Sudralib yuruvçilar), jonli tidda, kaltakesak, ilon, haşarotlar va urgimçaksimonlar singari badburuş, yirtqiç, zaharli yoki badböy maxluqlarga nisbatan işlatiladigan söz.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАЗАНДА, қичитқи ўт (Urtica L.) — 1) газандадошлар оиласига мансуб кўп йиллик ёки бир йиллик утлар туркуми. Барглари арра тишли, булакларга бўлинган, қарама-қарши жойлашган. Барглари ва пояси қичитқи туклар б-н қопланган. Гуллари жуда майда, бир жинсли, барг қўлтиғидаги бошоқсимон тўпгулларга йиғилган. Меваси ёнгоқчасимон. Шим., камроқ Жан. ярим шарда ҳамда тропикларда 40—50 тури тарқалган. Ўзбекистонда битта тури бор. Соя, заҳ ерлар, дал ал ар, боғлар ва б. ерларда усади. Бу турдан тиббиётда қон тўхтатувчи восита сифатида фойдаланилади. Ёш новдалари истеъмол қилинади. Поясидан арқон, дағал мато туқишда ишлатиладиган иплар тайёрланади; 2) зоологияда сувда ва қуруқликда яшовчилар б-н судралиб юрувчиларнинг умумий номи (қ. Судралиб юрувчилар), жонли тидда, калтакесак, илон, ҳашаротлар ва ургимчаксимонлар сингари бадбуруш, йиртқич, заҳарли ёки бадбўй махлуқларга нисбатан ишлатиладиган сўз.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.