Gazeta

Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 30–33-b. — ziyouz.com

Gazeta (ital. gazzetta — çaqa pul) — kundalik voqealar töğrisida materiallar e'lon qilinadigan davriy (vaqtli) bosma naşr. Ommaviy axborot va tarğibotning asosiy vositalaridan biri. Uning vazifasi jamiyatning axborotga bölgan ehgiyojini, ma'naviy intellektual talablarini qondirişdan iborat. G. faqat ijtimoiy-siyosiy, ma'naviy hayot obyekti bölib qolmay, balki moddiy i. ç. obyekti, i. ç.-iqtisodiy munosabatlar sohasi hamdir. Şu b-n birga G. tovar — moddiy mahsulot ham hisoblanadi. G. hajmi 2 sahifadan 100 sahifagaça va undan köp bölişi mumk i n . G. ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy, madaniy-ma'rifiy va ilmiy hayotga oid dolzarb axborotni hozirjavoblik b-n turli adabiy şakl (janr)larda ommaga yetkazadi va şu yöl b-n öz öquvçilarida kundalik turmuş voqealariga nisbatan ma'lum munosabat va tasavvur paydo bölişiga, siyosiy, iqtisodiy, axloqiy ğoya va e'tiqodlar şakllanişiga ta'sir körsatadi, jamoatçilik fikrining mahsuli va ifodaçisi sifatida namoyon böladi. Huquqiy demokratik jamiyatda G. faoliyati tegişli qonunçilik asosida keçadi. U özi tarqatayotgan axborotning xolis va haqqoniyligi uçun qonun oldida javobgar hisoblanadi, xalq ma'naviy qudratini yuksaltirişga, omma ijtimoiy ongini rivojlantirişga kömaklaşadi, hokimiyat b-n jamiyat örtasida xolis vositaçi vazifasini ötaydi. Jamiyat va xalq nomidan boşqaruv idoralarining faoliyatini nazorat ostiga oladi. Demokratik jamiyatda kafolatlangan siyosiy erkinliklar, jumladan matbuot erkinligi G. faoliyatining samarali bölişi uçun qulay imkoniyat yaratadi. Avtoritarizm va totalitar tuzum şaroitida esa G. bunday imkoniyatdan amalda mahrumdir. G.da turli janr va uslublardan, ayniqsa axborot va b. publitsistik janrlardan foydalaniladi. Ularda axborot agentliklarining rasmiy xabarlari, hisobotlar, reportajlar voqealarni hozirjavob tarzda yoritişga xizmat qiladi; şaru,, suhbat (intervyu), taqriz va b. vositasida voqealar va ularni keltirib çiqaruvçi sabablar izohlab beriladi; maqola, obzorlar va şarxlarda voqelik tahlil qilinadi; bulardan taşqari G.da lavha, oçerk, pamflet, felyeton kabi publitsistik janrlardan ham foydalaniladi; şuningdek unda gazetxon-larning xatlari, nazm va nasrda yozilgan badiiy asarlar, çizma va fotosuratlar bosiladi. G.ni bezatiş öziga xos bölib, bu avvalo G. mazmunini gazetxonga qiziqarli va ommabop tarzda yetkaziş, muhim xabar va fikrlarga ularning e'tiborini jalb etişga qaratiladi. G. faoliyati boş muharrir, bölimlar mudirlari, turli yönalişdagi muxbirlar (reportyor, şarhlovçi va b.) dan iborat tahririyat tomonidan taşkil etiladi va boşqariladi. Köpgina G.larning maxsus muxbirlari, mamlakatning içida vaxorijiy davlatlarda öz muxbirlari böladi. G.lar faks, «Internet» tizimi, telefon va teleks vositalari orqali dunyoning turli çekkalaridan zud ax-borotlarni olib turadi. G.ning ibtidoiy turi dastlab Rim-da — mil. av. 1-a.da (varaka va byulletiyeklar şaklida), Xitoyda 7-a.da («Di bao» — «Poytaxt axboroti» nomi b-n) çiqqan. Hoz. gazetalarning dastlabki turlari 16—17-a.larda Yevropada paydo bölgan. Ular xususiy şaxslar, ak-sariyat matbaaçilar, noşirlar, poçta xodimlari tomonidan naşr qilingan. Ilk G.lar haftada va 15 kunda bir marta çop etilib, kam nusxada bölgan. Ularda asosan saroy yangiliklari, ti-jorat xabarlari bosilgan. 16-a.da Venetsiyada yozma axborotlar uçun «gazetta» degan çaqa pul tölaşgan (nomi ham şundan). 1631 y.da Parijda qirol Lyudovik XIII (1586—1653) ning şaxsiy şifokori va yilnomaçisi Teofrast Renodo parijlik kitobfuruşlar — Lui Vandom va Jan Marpen b-n birgalikda «La Gazzette» nomli vaqtli bosma naşrni taşkil etadi. Hoz. ma'nodagi «gazeta» termini mana şu naşr taşkil qilingaç, sözlaşuvda rayem böla boşlagan, degan fikr mavjud. G.çilik 18-a.dan e'tiboran, ayniqsa Angliya, Germaniya, Fransiya, Italiya, AQŞ mamlakatlarida taraqqiy qila boşladi va bu mamlakatlarda köplab ijtimoiy-siyosiy yönalişdagi kundalik G.lar paydo böldi. Mazkur davrda tarmoq, ya'ni soha G.lari ham tarkib topdi. Umumsiyosiy naşrlar qatoriga iqtisodiyot, tijorat, ilm-fan, adabiyot, sport va b. sohalarga ixtisoslaşgan maxsus G.lar qöşildi. G.lar çiqariş b-n xususiy noşirlardan taşqari turli ijtimoiy guruhlar, siyosiy partiyalar, firma va kompaniyalar ham şuğullana boşladi. Şu tariqa G.lar turli siyosiy qaraşlar, mafkuralar jarçisiga aylana bordi, uning paydo bölişi va ravnaq topişida ijtimoiy hayotning faollaşuvi, ommada ijtimoiy axborotga ehtiyojning ortişi, savdo, sanoat va maorifning yuksalişi, bosmaxona anjomlari va qoğoz i. ç.ning rivojlanişi, axborot töplaş, uni qayta işlaş va tarqatiş muassasalari tarmoğining kengayişi va b. omillar muhim ahamiyat kasb etdi. Demokratax qadriyatlarning, siyosiy erkinliklarning umumjahon miqyosida e'tirof qilinişi va jamiyat hayotiga singişi tufayli G.lar yönalişi va mazmunida jiddiy özgariş-lar sodir böladi. Demokratik rivojlaniş yölidan borayotgan mamlakatlarda G.lar özlarini şaxe va jamiyat manfaatlarining himoyaçisi sifatida namoyon etmoqdalar. G.çilik taraqqiyoti Özbekistonda ham öz tarixiga ega. Bu yerda 19-a.ning 70-y.laridan «Turkestanskiye vedomosti» G.sining çiqa boşlaşi Turkistonda davriy matbuotning ibtidosi böldi. Unda ölka tarixi, madaniyati, geogr.si, etnografiyasi, sanoati va b.ga oid maqolalar bosilgan. Şu b-n bir vaqtda özbek tilida «Turkiston viloyaining gazeti» ham naşr etila boşladi. 1917 y.gaça Turkistonda bu ikki G.dan taşqari, turli vaktlarda özbekça va rusça (ba'zan qirğiz va tojik tillarida) 100 dan ortiq G.lar çiqqan. Ular asosan savdo, sanoat markazlari — Toşkent, Samarqand, Aşxobod, Qöqon, Andijon, Farğona va b. şaharlarda naşr etilgan. Bular vazifasi, davriyligi va b. xususiyatlari jihatidan turliça edi. 20-a. boşida hoz. Özbekiston hududida taraqqiyparvar özbek ma'rifatçilari tomonidan naşr qilingan «Tarakkiy», «Xurşid», «Şuhrat» (1906—07), «Buxoroyi Şarif», «Samarkand», «Sadoi Turkiston», «Sadoi Farğona»( 1912—15), «Najot», «Farğona nidosi», «Turk eli», «Xurriyat», «El bayroği» (1917—18) kabi G.lar milliy gazetaçilik tarixida munosib örin egallaydi. Ularda milliy taraqqiyot muammolari öz ifodasini topgan. Ayniqsa «Taraqqiy» birinçi bor erkinlik, tenglik ğoyalarini ilgari surdi, jadidlarning qaraşlariga moslaşib, istiqlolning ma'naviy zamini masalasiga katta e'tibor berdi. Şuning uçun ham ÖzR Oliy Kengaşi «Taraqqiy» G.sining 1-soni çiqqan 27 iyun (1906) sanasini özbek jurnalistlarining kasb bayrami — Matbuot va ommaviy axborot vositalari xodimlari kuni sifatida nişonlaş töğrisida qaror qabul qildi ( 1 9 9 3 ) . Özbekistonda şöro tuzumi davrida özbek va b. mahalliy tillarda, şuningdek rus tilida yangi yönalişdagi G.lar tizimi tarkib topdi. Bularning barçasi («Sovet Özbekistoni», «Pravda Vostoka», «Haqiqati Özbekiston», «Qişloq haqiqati», «Öqituvçilar gazetasi», «Yoş leninçi» va b.) kommunistik mafkura na-zorati ostida naşr etilgan, totalitar tuzum maqsadlariga xizmat qilib, kompartiya xohiş-irodasini ifoda etgan. Ularning sahifalarida xalq tarixini soxtalaştiruvçi, milliy qadriyatlarni yerga uruvçi, mamlakatdagi yakka hokimlik siyosatini keng qöllabquvvatlovçi, dahriylikni tarğib etuvçi maqolalar köplab bosilgan. Özbekistan mustaqillikka erişgaç (1991), G.larga mafkuraviy yakkahokimlik barham topdi. Şundan söng mavjud G.lar öz siyosiy yönalişini, mazmun-mohiyatini tubdan özgartirdi. Ayrimlarining nomi ham özgardi: «Sovet Özbekistoni» — «Özbekiston ovozi», «Haqiqati Özbekiston» — «Ovozi tojik», «Qişloq haqiqati» — «Qişloq hayoti», «Öqituvçilar gazetasi» — «Ma'rifat», «Yoş leninçi» — «Turkiston», «Lenin uçquni» — «Tong yulduzi» nomi b-n çiqa b o ş l a d i . ÖzR ning yuridik va jismoniy şaxslari «Ommaviy axborot vositalari töğrisida»gi qonun (1997)ga binoan G. lar ta'sis etiş huquqiga ega böldi. Özbekistonda tur va xil jihatdan farqlanuvçi keng tarmoqli G.lar tizimi tarkib topdi. Ayni paytda ÖzR da 507 nomda (şundan 77 tasi respublika, 162 tasi viloyat, 176 tasi tuman, 45 tasi köp nusxali) G.lar naşr etiladi. Bularning bir galgi örtaça umumiy adadi qariyb 2,1 mln. nusxadan iborat (2001). G.lar özbek, rus, qozoq, tojik, qoraqalpoq, koreys, ingliz va b. tillarda çiqadi. Özbekistonning yetakçi G.si— «Xalk sözi» va «Narodnoye slovo» Özbekiston Respublikasi Oliy Majlisi va Respublika Vazirlar Mahkamasining naşridir. Bu G.lar haftasiga 5 marta çop etiladi. Özbekistondagi oşkoralik va demokratiya muhitida yuzaga kelgan yangi partiyalar ham öz G.larini naşr eta boşladilar (q. «Özbekiston ovozi», «Milliy tiklaniş», «Adolat», «Fidokor»). Bundan taşqari turli hukumat idoralari, xalq harakatlari, uyuşmalar, jamğarmalar muassisligida naşr etilayotgan G.lar («Birlik—Yedinstvo», «Xurriyat», «Özbekistan adabiyoti va sanati», «Mulkdor», «Mening mulkim» — «Çastnaya sobstvennost», «Soğlom avlod», «Savdogar» va b.) ham çiqadi. Bozor iqtisodiyoti şaroitida köplab reklama-tijorat, xususiy G.lar paydo böldi. «Darakçi», «Tasvir», «Biznes-vestnik Vostoka», «EKO», «Sado», «7x7», «Zakovat», «Vostoçniye vesti», «Qizilqum» kabi G.lar şular jumlasidandir. Ularning bir galgi adadi 30 mingdan 250 minggaça nusxani, hajmlari 48—64 sahifani («Biznes-vestnik Vostoka», «Solikdar va bojxona xabarnomasi») taşkil qiladi (yana Q. Matbuot, J u r n a l i s t i k a ) . Tohir Pidayev, Jabbor Razzotsov.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ГАЗЕТА (итал. gazzetta — чақа пул) — кундалик воқеалар тўғрисида материаллар эълон қилинадиган даврий (вақтли) босма нашр. Оммавий ахборот ва тарғиботнинг асосий воситаларидан бири. Унинг вазифаси жамиятнинг ахборотга бўлган эҳгиёжини, маънавий интеллектуал талабларини қондиришдан иборат. Г. фақат ижтимоий-сиёсий, маънавий ҳаёт объекти бўлиб қолмай, балки моддий и. ч. объекти, и. ч.-иқтисодий муносабатлар соҳаси ҳамдир. Шу б-н бирга Г. товар — моддий маҳсулот ҳам ҳисобланади. Г. ҳажми 2 саҳифадан 100 саҳифагача ва ундан кўп бўлиши мумк и н . Г. ижтимоий-сиёсий, иқтисодий, маданий-маърифий ва илмий ҳаётга оид долзарб ахборотни ҳозиржавоблик б-н турли адабий шакл (жанр)ларда оммага етказади ва шу йўл б-н ўз ўқувчиларида кундалик турмуш воқеаларига нисбатан маълум муносабат ва тасаввур пайдо бўлишига, сиёсий, иқтисодий, ахлоқий ғоя ва эътиқодлар шаклланишига таъсир кўрсатади, жамоатчилик фикрининг маҳсули ва ифодачиси сифатида намоён бўлади. Ҳуқуқий демократик жамиятда Г. фаолияти тегишли қонунчилик асосида кечади. У ўзи тарқатаётган ахборотнинг холис ва ҳаққонийлиги учун қонун олдида жавобгар ҳисобланади, халқ маънавий қудратини юксалтиришга, омма ижтимоий онгини ривожлантиришга кўмаклашади, ҳокимият б-н жамият ўртасида холис воситачи вазифасини ўтайди. Жамият ва халқ номидан бошқарув идораларининг фаолиятини назорат остига олади. Демократик жамиятда кафолатланган сиёсий эркинликлар, жумладан матбуот эркинлиги Г. фаолиятининг самарали бўлиши учун қулай имконият яратади. Авторитаризм ва тоталитар тузум шароитида эса Г. бундай имкониятдан амалда маҳрумдир. Г.да турли жанр ва услублардан, айниқса ахборот ва б. публицистик жанрлардан фойдаланилади. Уларда ахборот агентликларининг расмий хабарлари, ҳисоботлар, репортажлар воқеаларни ҳозиржавоб тарзда ёритишга хизмат қилади; шару,, суҳбат (интервью), тақриз ва б. воситасида воқеалар ва уларни келтириб чиқарувчи сабаблар изоҳлаб берилади; мақола, обзорлар ва шархларда воқелик таҳлил қилинади; булардан ташқари Г.да лавҳа, очерк, памфлет, фельетон каби публицистик жанрлардан ҳам фойдаланилади; шунингдек унда газетхон-ларнинг хатлари, назм ва насрда ёзилган бадиий асарлар, чизма ва фотосуратлар босилади. Г.ни безатиш ўзига хос бўлиб, бу аввало Г. мазмунини газетхонга қизиқарли ва оммабоп тарзда етказиш, муҳим хабар ва фикрларга уларнинг эътиборини жалб этишга қаратилади. Г. фаолияти бош муҳаррир, бўлимлар мудирлари, турли йўналишдаги мухбирлар (репортёр, шарҳловчи ва б.) дан иборат таҳририят томонидан ташкил этилади ва бошқарилади. Кўпгина Г.ларнинг махсус мухбирлари, мамлакатнинг ичида вахорижий давлатларда ўз мухбирлари бўлади. Г.лар факс, «Интернет» тизими, телефон ва телекс воситалари орқали дунёнинг турли чеккаларидан зуд ах-боротларни олиб туради. Г.нинг ибтидоий тури дастлаб Рим-да — мил. ав. 1-а.да (варака ва бюллетиеклар шаклида), Хитойда 7-а.да («Ди бао» — «Пойтахт ахбороти» номи б-н) чиққан. Ҳоз. газеталарнинг дастлабки турлари 16—17-а.ларда Европада пайдо бўлган. Улар хусусий шахслар, ак-сарият матбаачилар, ноширлар, почта ходимлари томонидан нашр қилинган. Илк Г.лар ҳафтада ва 15 кунда бир марта чоп этилиб, кам нусхада бўлган. Уларда асосан сарой янгиликлари, ти-жорат хабарлари босилган. 16-а.да Венецияда ёзма ахборотлар учун «газетта» деган чақа пул тўлашган (номи ҳам шундан). 1631 й.да Парижда қирол Людовик XIII (1586—1653) нинг шахсий шифокори ва йилномачиси Теофраст Ренодо парижлик китобфурушлар — Луи Вандом ва Жан Марпэн б-н биргаликда «La Gazzette» номли вақтли босма нашрни ташкил этади. Ҳоз. маънодаги «газета» термини мана шу нашр ташкил қилингач, сўзлашувда раем бўла бошлаган, деган фикр мавжуд. Г.чилик 18-а.дан эътиборан, айниқса Англия, Германия, Франция, Италия, АҚШ мамлакатларида тараққий қила бошлади ва бу мамлакатларда кўплаб ижтимоий-сиёсий йўналишдаги кундалик Г.лар пайдо бўлди. Мазкур даврда тармоқ, яъни соҳа Г.лари ҳам таркиб топди. Умумсиёсий нашрлар қаторига иқтисодиёт, тижорат, илм-фан, адабиёт, спорт ва б. соҳаларга ихтисослашган махсус Г.лар қўшилди. Г.лар чиқариш б-н хусусий ноширлардан ташқари турли ижтимоий гуруҳлар, сиёсий партиялар, фирма ва компаниялар ҳам шуғуллана бошлади. Шу тариқа Г.лар турли сиёсий қарашлар, мафкуралар жарчисига айлана борди, унинг пайдо бўлиши ва равнақ топишида ижтимоий ҳаётнинг фаоллашуви, оммада ижтимоий ахборотга эҳтиёжнинг ортиши, савдо, саноат ва маорифнинг юксалиши, босмахона анжомлари ва қоғоз и. ч.нинг ривожланиши, ахборот тўплаш, уни қайта ишлаш ва тарқатиш муассасалари тармоғининг кенгайиши ва б. омиллар муҳим аҳамият касб этди. Демократах қадриятларнинг, сиёсий эркинликларнинг умумжаҳон миқёсида эътироф қилиниши ва жамият ҳаётига сингиши туфайли Г.лар йўналиши ва мазмунида жиддий ўзгариш-лар содир бўлади. Демократик ривожланиш йўлидан бораётган мамлакатларда Г.лар ўзларини шахе ва жамият манфаатларининг ҳимоячиси сифатида намоён этмоқдалар. Г.чилик тараққиёти Ўзбекистонда ҳам ўз тарихига эга. Бу ерда 19-а.нинг 70-й.ларидан «Туркестанские ведомости» Г.сининг чиқа бошлаши Туркистонда даврий матбуотнинг ибтидоси бўлди. Унда ўлка тарихи, маданияти, геогр.си, этнографияси, саноати ва б.га оид мақолалар босилган. Шу б-н бир вақтда ўзбек тилида «Туркистон вилояининг газети» ҳам нашр этила бошлади. 1917 й.гача Туркистонда бу икки Г.дан ташқари, турли вактларда ўзбекча ва русча (баъзан қирғиз ва тожик тилларида) 100 дан ортиқ Г.лар чиққан. Улар асосан савдо, саноат марказлари — Тошкент, Самарқанд, Ашхобод, Қўқон, Андижон, Фарғона ва б. шаҳарларда нашр этилган. Булар вазифаси, даврийлиги ва б. хусусиятлари жиҳатидан турлича эди. 20-а. бошида ҳоз. Ўзбекистон ҳудудида тараққийпарвар ўзбек маърифатчилари томонидан нашр қилинган «Тараккий», «Хуршид», «Шуҳрат» (1906—07), «Бухоройи Шариф», «Самарканд», «Садои Туркистон», «Садои Фарғона»( 1912—15), «Нажот», «Фарғона нидоси», «Турк эли», «Хуррият», «Эл байроғи» (1917—18) каби Г.лар миллий газетачилик тарихида муносиб ўрин эгаллайди. Уларда миллий тараққиёт муаммолари ўз ифодасини топган. Айниқса «Тараққий» биринчи бор эркинлик, тенглик ғояларини илгари сурди, жадидларнинг қарашларига мослашиб, истиқлолнинг маънавий замини масаласига катта эътибор берди. Шунинг учун ҳам ЎзР Олий Кенгаши «Тараққий» Г.сининг 1-сони чиққан 27 июнь (1906) санасини ўзбек журналистларининг касб байрами — Матбуот ва оммавий ахборот воситалари ходимлари куни сифатида нишонлаш тўғрисида қарор қабул қилди ( 1 9 9 3 ) . Ўзбекистонда шўро тузуми даврида ўзбек ва б. маҳаллий тилларда, шунингдек рус тилида янги йўналишдаги Г.лар тизими таркиб топди. Буларнинг барчаси («Совет Ўзбекистони», «Правда Востока», «Ҳақиқати Ўзбекистон», «Қишлоқ ҳақиқати», «Ўқитувчилар газетаси», «Ёш ленинчи» ва б.) коммунистик мафкура на-зорати остида нашр этилган, тоталитар тузум мақсадларига хизмат қилиб, компартия хоҳиш-иродасини ифода этган. Уларнинг саҳифаларида халқ тарихини сохталаштирувчи, миллий қадриятларни ерга урувчи, мамлакатдаги якка ҳокимлик сиёсатини кенг қўллабқувватловчи, даҳрийликни тарғиб этувчи мақолалар кўплаб босилган. Ўзбекистан мустақилликка эришгач (1991), Г.ларга мафкуравий яккаҳокимлик барҳам топди. Шундан сўнг мавжуд Г.лар ўз сиёсий йўналишини, мазмун-моҳиятини тубдан ўзгартирди. Айримларининг номи ҳам ўзгарди: «Совет Ўзбекистони» — «Ўзбекистон овози», «Ҳақиқати Ўзбекистон» — «Овози тожик», «Қишлоқ ҳақиқати» — «Қишлоқ ҳаёти», «Ўқитувчилар газетаси» — «Маърифат», «Ёш ленинчи» — «Туркистон», «Ленин учқуни» — «Тонг юлдузи» номи б-н чиқа б о ш л а д и . ЎзР нинг юридик ва жисмоний шахслари «Оммавий ахборот воситалари тўғрисида»ги қонун (1997)га биноан Г. лар таъсис этиш ҳуқуқига эга бўлди. Ўзбекистонда тур ва хил жиҳатдан фарқланувчи кенг тармоқли Г.лар тизими таркиб топди. Айни пайтда ЎзР да 507 номда (шундан 77 таси республика, 162 таси вилоят, 176 таси туман, 45 таси кўп нусхали) Г.лар нашр этилади. Буларнинг бир галги ўртача умумий адади қарийб 2,1 млн. нусхадан иборат (2001). Г.лар ўзбек, рус, қозоқ, тожик, қорақалпоқ, корейс, инглиз ва б. тилларда чиқади. Ўзбекистоннинг етакчи Г.си— «Халк сўзи» ва «Народное слово» Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси ва Республика Вазирлар Маҳкамасининг нашридир. Бу Г.лар ҳафтасига 5 марта чоп этилади. Ўзбекистондаги ошкоралик ва демократия муҳитида юзага келган янги партиялар ҳам ўз Г.ларини нашр эта бошладилар (қ. «Ўзбекистон овози», «Миллий тикланиш», «Адолат», «Фидокор»). Бундан ташқари турли ҳукумат идоралари, халқ ҳаракатлари, уюшмалар, жамғармалар муассислигида нашр этилаётган Г.лар («Бирлик—Единство», «Хуррият», «Ўзбекистан адабиёти ва саньати», «Мулкдор», «Менинг мулким» — «Частная собственность», «Соғлом авлод», «Савдогар» ва б.) ҳам чиқади. Бозор иқтисодиёти шароитида кўплаб реклама-тижорат, хусусий Г.лар пайдо бўлди. «Даракчи», «Тасвир», «Бизнес-вестник Востока», «ЭКО», «Садо», «7x7», «Заковат», «Восточные вести», «Қизилқум» каби Г.лар шулар жумласидандир. Уларнинг бир галги адади 30 мингдан 250 минггача нусхани, ҳажмлари 48—64 саҳифани («Бизнес-вестник Востока», «Соликдар ва божхона хабарномаси») ташкил қилади (яна Қ. Матбуот, Ж у р н а л и с т и к а ) . Тоҳир Пидаев, Жаббор Раззоцов.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.