Ğazna
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 6–7-b. — ziyouz.com
Ğazna ĞAZNA, Ğazni — Afğonistonning jan.-şarqiy qismidagi şahar, Ğazni daryosi böyida, Kobul—Qandahor avtomobil yölida joylaşgan. Ğazni viloyatining ma'muriy markazi. metallsozlikning qad. markazlaridan. Hunarmandçilikda palos, poyabzal, ip gazlama matolari va b. tayyorlanadi. Jun, möyna bilan savdo qilinadi.
Şaharning barpo bölgan davri ma'lum emas. Ğ.ga doir ilk ma'lumotlar 7-a. ga oid manbalarda uçraydi. Örta asrlarda Örta Şarqning muhim madaniy, savdo va siyosiy markazlaridan biri bölgan. 10—11-a.larda Ğaznaviylar davlati poytaxti. 12-a. örtalarida Ğuriylar şaharni egallab, katta qismini vayron qilganlar. 1215—21 y.larda Ğ. Xorazmşohtar qöl ostida bölgan. 1221 y.da şaharni möğullar bosib olgan. 13-a.ning 2-yarmidan Ğ. hukmdorlari Hirotdagi Kurtlar sulolasining vassali bölgan. 14-a. oxiri 15-a. boşlarida Temuriylar davlati, 16-a. boşlaridan Boburiylar saltanati tarkibi-da. 1738 y.da şaharni Nodirşoh egallagan. Afğoniston davlati tuzilgaç (1747), Ğ. uning tarkibida. Me'moriy yodgorliklardan 12-a.da barpo etilgan 2 ta minoraning qoldiqlari saqlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҒАЗНА, Ғазни — Афғонистоннинг жан.-шарқий қисмидаги шаҳар, Ғазни дарёси бўйида, Кобул—Қандаҳор автомобиль йўлида жойлашган. Ғазни вилоятининг маъмурий маркази. металлсозликнинг қад. марказларидан. Ҳунармандчиликда палос, пойабзал, ип газлама матолари ва б. тайёрланади. Жун, мўйна билан савдо қилинади.
Шаҳарнинг барпо бўлган даври маълум эмас. Ғ.га доир илк маълумотлар 7-а. га оид манбаларда учрайди. Ўрта асрларда Ўрта Шарқнинг муҳим маданий, савдо ва сиёсий марказларидан бири бўлган. 10—11-а.ларда Ғазнавийлар давлати пойтахти. 12-а. ўрталарида Ғурийлар шаҳарни эгаллаб, катта қисмини вайрон қилганлар. 1215—21 й.ларда Ғ. Хоразмшоҳтар қўл остида бўлган. 1221 й.да шаҳарни мўғуллар босиб олган. 13-а.нинг 2-ярмидан Ғ. ҳукмдорлари Ҳиротдаги Куртлар сулоласининг вассали бўлган. 14-а. охири 15-а. бошларида Темурийлар давлати, 16-а. бошларидан Бобурийлар салтанати таркиби-да. 1738 й.да шаҳарни Нодиршоҳ эгаллаган. Афғонистон давлати тузилгач (1747), Ғ. унинг таркибида. Меъморий ёдгорликлардан 12-а.да барпо этилган 2 та миноранинг қолдиқлари сақланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.