Genetik tahlil
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 161-b. — ziyouz.com
Genetik tahlil — organizmlardagi irsiyaş va özgaruvçanliknn örganiş usullari yiğindisi. G. t. yordamida organizmlar belgi va xususiyatlarining öziga xos rivojlaniş farqlari örganiladi, bu farqlarni nazorat qiluvçi genlar miqdori hamda ularning özaro ta'sir xarakteri aniqlanadi. G. t. sitogenetik, molekulyar-genetik, populyatsion, aneuploid, mutatsion va gibridologik tahlillarni öz içiga oladi. Sitogenetik usul yordamida xromosomalar strukturam va funksiyalari b-n ma'lum belgining rivojlanişi örtasidagi özaro boğliqlik örganiladi. Molekulyar-genetik usul dan genlarning molekulyar tuzilişi b-n ulardagi mavjud axborot (informatsiya)ga muvofik, sintezlanuvçi oqsillar orasidagi munosabatlarni örganişda foydalaniladi. Populyatsion usul genetik tadqiqotlarda mat. va variatsion statistika usullarini qöllaşta asoslangan. Monosom va nullisom xromosomalardan foydalanişga asoslangan aneuploid usul genomning har bir xromosomasida joylaşgan genlarni, şuningdek ayrim xromosomalarning irsiy ahamiyatini aniqlaşga imkon beradi (q. Monosom tahlil). Mutatsion usul yordamida radiatsiya va kimyoviy moddalarning organizmga körsatadigan mutagen ta'siri örganiladi; ayrim lokus (gen)lardagi mutatsiyalarning sodir böliş darajasi, spektri, tabiati hamda xromosoma aberratsiya (anomal tuziliş)larining xarakteri tekşiriladi.
Q.: Monosom tahlil
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЕНЕТИК ТАҲЛИЛ — организмлардаги ирсияш ва ўзгарувчанликнн ўрганиш усуллари йиғиндиси. Г. т. ёрдамида организмлар белги ва хусусиятларининг ўзига хос ривожланиш фарқлари ўрганилади, бу фарқларни назорат қилувчи генлар миқдори ҳамда уларнинг ўзаро таъсир характери аниқланади. Г. т. цитогенетик, молекуляр-генетик, популяцион, анеуплоид, мутацион ва гибридологик таҳлилларни ўз ичига олади. Цитогенетик усул ёрдамида хромосомалар структурам ва функциялари б-н маълум белгининг ривожланиши ўртасидаги ўзаро боғлиқлик ўрганилади. Молекуляр-генетик усул дан генларнинг молекуляр тузилиши б-н улардаги мавжуд ахборот (информация)га мувофик, синтезланувчи оқсиллар орасидаги муносабатларни ўрганишда фойдаланилади. Популяцион усул генетик тадқиқотларда мат. ва вариацион статистика усулларини қўллашта асосланган. Моносом ва нуллисом хромосомалардан фойдаланишга асосланган анеуплоид усул геномнинг ҳар бир хромосомасида жойлашган генларни, шунингдек айрим хромосомаларнинг ирсий аҳамиятини аниқлашга имкон беради (қ. Моносом таҳлил). Мутацион усул ёрдамида радиация ва кимёвий моддаларнинг организмга кўрсатадиган мутаген таъсири ўрганилади; айрим локус (ген)лардаги мутацияларнинг содир бўлиш даражаси, спектри, табиати ҳамда хромосома аберрация (аномал тузилиш)ларининг характери текширилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.