Genuya
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 174–175-b. — ziyouz.com
Genuya — Italiya şim.dagi şahar, Liguriya dengizining Genuya qöltiği sohilida. Genuya provinsiyasining ma'muriy markazi, Liguriya viloyatidagi eng katta şahar. Aholisi 700 ming kişidan ziyod (1990-y.lar örtalari). Ma'muriy jihatdan yöldoş şaharlari b-n birga Katta G. deb ataladi. G. mil. av. 1-a.da ligurlar turar joyi bölgan, 3-a. da rimliklar bosib olgan. 16-a.dan Ispaniya, söngra Avstriya qöl ostida. 1805 y.da Franiiyaga qöşib olingan. 1815 y.dan Sardiniya qirolligi tarkibida. G. mamlakatning yirik porti va muqim sanoat markazlaridan. Italiya şim.dagi sanoat r-nlari taşqi savdo aloqalarini G. orqali olib boradi. Mamlakatdagi barça eksport va importning 1/5 qismi G.dan ötadi (yuk ortiş va tuşiriş yiliga qariyb 50 mln. t). G. orqali çetdan köproq neft, kumir, temir, paxta tolasi, yoğoç-taxta, don keltiriladi; çetga tayyor sanoat mahsulotlari çiqariladi. G. yölovçilar taşiladigan yirik port, t. y., avtomobil va havo yöllari tuguni. Xalqaro aeroport bor. Katta G.da Italiyadagi yirik kemasozlik, samolyotsozlik, aviatsiya va kema motorlari, turbinalar, qozonlar i. ç., lokomotivsozlik, traktorsozlik, elektr uskunalari, harbiy sanoat, aniq mexanika, metallurgiya va neftni qayta işlaş sanoatlari joylaşgan. Töqimaçilik, jut, kimyo, oziq-ovqat va b. sanoat korxonalari ham bor. Şaharda bir neça issiqlik elektr markazi, un-t (15-a.), oliy öquv yurtlari, Nafis san'at akademiyasi, Şahar muzeyi (1892 y.dan), suratlar galereyasi, opera va drama teatrlari va b. işlab turibdi. G.ga turistlar köp keladi. Me'moriy yodgorliklari köp, jumladan Santamariya di Kastello çerkovi (11-a.), San-Lorenso sobori (11-a.), 16—17-a. larda qurilgan saroylar va b. bor. G. Xristofor Kolumbning vatani.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЕНУЯ — Италия шим.даги шаҳар, Лигурия денгизининг Генуя қўлтиғи соҳилида. Генуя провинциясининг маъмурий маркази, Лигурия вилоятидаги энг катта шаҳар. Аҳолиси 700 минг кишидан зиёд (1990-й.лар ўрталари). Маъмурий жиҳатдан йўлдош шаҳарлари б-н бирга Катта Г. деб аталади. Г. мил. ав. 1-а.да лигурлар турар жойи бўлган, 3-а. да римликлар босиб олган. 16-а.дан Испания, сўнгра Австрия қўл остида. 1805 й.да Франиияга қўшиб олинган. 1815 й.дан Сардиния қироллиги таркибида. Г. мамлакатнинг йирик порти ва муқим саноат марказларидан. Италия шим.даги саноат р-нлари ташқи савдо алоқаларини Г. орқали олиб боради. Мамлакатдаги барча экспорт ва импортнинг 1/5 қисми Г.дан ўтади (юк ортиш ва тушириш йилига қарийб 50 млн. т). Г. орқали четдан кўпроқ нефть, кумир, темир, пахта толаси, ёғоч-тахта, дон келтирилади; четга тайёр саноат маҳсулотлари чиқарилади. Г. йўловчилар ташиладиган йирик порт, т. й., автомобиль ва ҳаво йўллари тугуни. Халқаро аэропорт бор. Катта Г.да Италиядаги йирик кемасозлик, самолётсозлик, авиация ва кема моторлари, турбиналар, қозонлар и. ч., локомотивсозлик, тракторсозлик, электр ускуналари, ҳарбий саноат, аниқ механика, металлургия ва нефтни қайта ишлаш саноатлари жойлашган. Тўқимачилик, жут, кимё, озиқ-овқат ва б. саноат корхоналари ҳам бор. Шаҳарда бир неча иссиқлик электр маркази, ун-т (15-а.), олий ўқув юртлари, Нафис санъат академияси, Шаҳар музейи (1892 й.дан), суратлар галереяси, опера ва драма театрлари ва б. ишлаб турибди. Г.га туристлар кўп келади. Меъморий ёдгорликлари кўп, жумладан Сантамария ди Кастелло черкови (11-а.), Сан-Лоренцо собори (11-а.), 16—17-а. ларда қурилган саройлар ва б. бор. Г. Христофор Колумбнинг ватани.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.