Geografik 3ohalap
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 177–178-b. — ziyouz.com
Geografik 3ohalap - q. Tabiiy geografik zonalar. GEOGRAFIK ZONALLIK - Yer geografik (landşaft) qobiğining differensiatsiya qonuniyati. G. z. turli landşaft tiplarining qutbdan ekvatorga tomon almaşinib, turli geografik mintaqalar, geografik zonalar va zonaçalar hosil bölişida öz aksini topgan (q. Tabiiy geografik zonalar). Ular birinçi navbatda geografik kenglikka boğliq ravişda Yer yuzasiga tuşayotgan quyoşning nurli energiyasi miqdorining özgarişiga boğliq. G. z. iqlimiy, gidrologik, geokimyoviy va geomorfologik jarayonlarga, tuproq va ösimlik qoplamiga va hayvonot dunyosiga, qisman çökindi jinslar hosil bölişi kabi köpçilik komponentlar va tabiiy-hududiy majmualarga xos. Ekvatordan qutblarga tuşayotgan quyoş nurlari burçagining kamayişi kenglik radiatsion mintaqalarni — issiq mintaqa, 2 mö'tadil va 2 sovuq mintaqani vujudga keltiradi. Har bir geografik mintaqa va sektorga zonalar töplami va ularning izçilligi xos. G. z.ning yirik tabiiy majmualari asosiy differensiatsiyasi qonuniyat sifatida dastlab 1898 y. V. V. Dokuçayev tomonidan aniqlandi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЕОГРАФИК 3OHAЛAP - қ. Табиий географик зоналар. ГЕОГРАФИК ЗОНАЛЛИК - Ер географик (ландшафт) қобиғининг дифференциация қонунияти. Г. з. турли ландшафт типларининг қутбдан экваторга томон алмашиниб, турли географик минтақалар, географик зоналар ва зоначалар ҳосил бўлишида ўз аксини топган (қ. Табиий географик зоналар). Улар биринчи навбатда географик кенгликка боғлиқ равишда Ер юзасига тушаётган қуёшнинг нурли энергияси миқдорининг ўзгаришига боғлиқ. Г. з. иқлимий, гидрологик, геокимёвий ва геоморфологик жараёнларга, тупроқ ва ўсимлик қопламига ва ҳайвонот дунёсига, қисман чўкинди жинслар ҳосил бўлиши каби кўпчилик компонентлар ва табиий-ҳудудий мажмуаларга хос. Экватордан қутбларга тушаётган қуёш нурлари бурчагининг камайиши кенглик радиацион минтақаларни — иссиқ минтақа, 2 мўътадил ва 2 совуқ минтақани вужудга келтиради. Ҳар бир географик минтақа ва секторга зоналар тўплами ва уларнинг изчиллиги хос. Г. з.нинг йирик табиий мажмуалари асосий дифференциацияси қонуният сифатида дастлаб 1898 й. В. В. Докучаев томонидан аниқланди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.