Gibraltar

Gibraltar (arab. Jabal at-Toriq— Toriq toği) — Buyuk Britaniyaning Pirenei ya. o. janubidagi mulki, qoyali yarim orol va qumli böyinni egallaydi. Mayd. 5,5 km2. Aholisi 27 ming kişi (1997). Neytral zona (kengligi 500 m) G.ni Ispaniyaning Lalinea ş.dan ajratib turadi. G. qadimda yunon va rimliklarga Kalpe nomi b-n ma'lum edi. 711 y. arab laşkarboşisi Toriq ibn Sayd qöşin b-n bögozdan ötib, şu qoyaga istehkom qurgan. G.ni 1309—33 y.larda va 1462 y.dan Ispaniya, 1704 y.dan Angliya egalladi. G.ni ingliz gubernatori boşqaradi. 1968 y.da Angliya b-n Ispaniya örtasida G.ni Ispaniyaga qaytariş töğrisida muzokaralar bölib ötgan, ammo har ikki tomon ham bir natijaga erişmagan. 1980 y.da bölib ötgan qayta muzokaralar (1985 y.dan kuçga kirdi) natijasida gibraltarliklar va ispanlar bir-birlarining hududlariga bemalol öta oliş huquqiga ega böldilar. G.ning yer yuzasi ohaktoşlardan tuzilgan, karst toğlari bor. Şarkiy va şim. yon bağri tik. Köplab turistlar keladi. Xöjaligi Buyuk Britaniyaning harbiy dengiz va havo bazalariga, çet el turistlariga xizmat körsatiş b-n boğliq. Yengil va oziq-ovqat sanoati va kema ta'mirlaş korxonalari bor. Q. x. mahsulotlari yetiştirilmaydi. Importining 1/4 oziq-ovqat mahsulotlariga töğri keladi. G. oçiq port, kuniga 200 kema kiradi.