Gibridologik taxlil
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 265–266-b. — ziyouz.com
Gibridologik taxlil - organizm irsiy xususiyatlarini duragaylaş, söngra duragay avlod belgilarini örganiş usuli (q. Duragaylaş). G.t. asosçisi — çex tabiatşunosi G. Mendel (1828—84). G.t.da belgi rivojlanişida qatnaşuvçi genlar soni (monogen yoki poligenligi), şuningdek ularning özaro ta'sir xarakteri, birikkanlik darajasi, krossingover foizi, örganilayotgan belgilar buyiça şakllarning geterozigotaligi aniqlanadi. G.t. ösimlikka tatbiq qilişdagi asosiy tamoyillar: duragaylaş uçun boşlanğiç ota-ona ösimlik sifatida G.t. qilinayotgan ösimlik (mas, ğöza) genetik kolleksiyasining gomozigotali hamda örganilayotgan belgilari muqobil (keskin)lik holati b-n ajralib turadigan, özidan çanglangan (inbred) liniyalaridan foydalaniş; ota-ona liniyalarini retsiprok çatiştiriş va birinçi avlod — Ğ, duragayini oliş; dominantlik xususiyati hamda belgi rivojlanişiga ona organizmning belgilovçi ta'sirini aniqlaş; ikkinçi avlod Ğ2 duragaylarini va bekross ta'sirini örganiş. Tahlil natijalari asosida belgining genetik tuzilişi töğrisidagi farazni olğa suriş; özidan çanglangan Ğ2 va Ğ3 (takroriy çatiştiriş — bekross natijasida olingan) avlodlarini keyingi böğinlar davomida ota-ona genlari allellarining gomozigota holatiga keltirilgan turli juftlariga ega bölgan, nazariy kutilgan liniyalar olingunga qadar örganiş. Şarifjon Törabekov.
Q.: Duragaylaş
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИБРИДОЛОГИК ТАХЛИЛ - организм ирсий хусусиятларини дурагайлаш, сўнгра дурагай авлод белгиларини ўрганиш усули (қ. Дурагайлаш). Г.т. асосчиси — чех табиатшуноси Г. Мендель (1828—84). Г.т.да белги ривожланишида қатнашувчи генлар сони (моноген ёки полигенлиги), шунингдек уларнинг ўзаро таъсир характери, бирикканлик даражаси, кроссинговер фоизи, ўрганилаётган белгилар буйича шаклларнинг гетерозиготалиги аниқланади. Г.т. ўсимликка татбиқ қилишдаги асосий тамойиллар: дурагайлаш учун бошланғич ота-она ўсимлик сифатида Г.т. қилинаётган ўсимлик (мас, ғўза) генетик коллекциясининг гомозиготали ҳамда ўрганилаётган белгилари муқобил (кескин)лик ҳолати б-н ажралиб турадиган, ўзидан чангланган (инбред) линияларидан фойдаланиш; ота-она линияларини реципрок чатиштириш ва биринчи авлод — Ғ, дурагайини олиш; доминантлик хусусияти ҳамда белги ривожланишига она организмнинг белгиловчи таъсирини аниқлаш; иккинчи авлод Ғ2 дурагайларини ва бекросс таъсирини ўрганиш. Таҳлил натижалари асосида белгининг генетик тузилиши тўғрисидаги фаразни олға суриш; ўзидан чангланган Ғ2 ва Ғ3 (такрорий чатиштириш — бекросс натижасида олинган) авлодларини кейинги бўғинлар давомида ота-она генлари аллелларининг гомозигота ҳолатига келтирилган турли жуфтларига эга бўлган, назарий кутилган линиялар олингунга қадар ўрганиш. Шарифжон Тўрабеков.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.