Gips boğlov
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 344-b. — ziyouz.com
Gips boğlov — tez qotadigan boğlov; doka bintga gips kukunini bir tekisda yoyib tayyorlanadi. Tibbiyot amaliyotida singan oyoq-qölni harakatsizlantiriş (q. Immobilizatsiya) uçun qöllaniladi. Birinçi bölib N. I. Pirogov taklif etgan (1854). Suyak singanda va böğimlarga şikast yetganda, ularni qimirlamaydigan qilib qöyiş, suyak-böğim silini davolaş, tuğma va hayot davomida qiyşayib qolgan umurtqa poğonasini töğrilaş uçun işlatiladi. G. b. işlatilişidan oldin toğoradagi iliq suvga tiqib olinadi. Suvni yaxşi şimib olgan gipsli bintni bir oz siqiladi va yalanğoç badanga yoki nam tortmaydigan paxta ustidan qöyiladi. G. b. badanga tekis va jips yopişib, qimirlatmay qöyadi. G. b. aylanma yoki gips longeta şaklida bölişi mumkin. Oyoq-qöl yoki tanaga aylanma G. b. qöyiladi. Gavdaning biror qismini qimirlatmay qöyiş uçun gips longeta va b. işlatiladi. Umurtqa poğonasi silida gipedan yasalgan maxsus karavotlar, suyak oçiq singanida yoki operatsiya qilinganida şikastlangan sohada teşik qoldirilgan G. b.lar qöllaniladi. G. b. juda siqib qöyilsa, qon aylanişi buzilişi mumkin: G. b. qöyilgan joy ogriydi, çumoli yurayotgandek tuyuladi, şişadi, soviydi, oyoq yoki qöl barmoqlari kökaradi yoki oqaradi, heç narsa sezmay qoladi. Bunday hollarda darhol vraçga körsatiş kerak. G. b.ni bölinib ketişdan saqlaş lozim, aks holda şikastlangan joyning bitişi buziladi. Oyoqqa qöyilgan G. b. kir bölib ketmasligi uçun ustidan paypoq kiyiladi, qöl yoki b. joyda bölsa bint örab, kir bölganda almaştirib turiladi. Yoş bolalarga G. b. qöyilsa, ustidan kleyonka örab qöyilgani ma'qul, aks holda ular yozilganda nam tegib G. b. tuşib ketişi mumkin.
Q.: Immobilizatsiya
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИПС БОҒЛОВ — тез қотадиган боғлов; дока бинтга гипс кукунини бир текисда ёйиб тайёрланади. Тиббиёт амалиётида синган оёқ-қўлни ҳаракатсизлантириш (қ. Иммобилизация) учун қўлланилади. Биринчи бўлиб Н. И. Пирогов таклиф этган (1854). Суяк синганда ва бўғимларга шикаст етганда, уларни қимирламайдиган қилиб қўйиш, суяк-бўғим силини даволаш, туғма ва ҳаёт давомида қийшайиб қолган умуртқа поғонасини тўғрилаш учун ишлатилади. Г. б. ишлатилишидан олдин тоғорадаги илиқ сувга тиқиб олинади. Сувни яхши шимиб олган гипсли бинтни бир оз сиқилади ва яланғоч баданга ёки нам тортмайдиган пахта устидан қўйилади. Г. б. баданга текис ва жипс ёпишиб, қимирлатмай қўяди. Г. б. айланма ёки гипс лонгета шаклида бўлиши мумкин. Оёқ-қўл ёки танага айланма Г. б. қўйилади. Гавданинг бирор қисмини қимирлатмай қўйиш учун гипс лонгета ва б. ишлатилади. Умуртқа поғонаси силида гипедан ясалган махсус каравотлар, суяк очиқ синганида ёки операция қилинганида шикастланган соҳада тешик қолдирилган Г. б.лар қўлланилади. Г. б. жуда сиқиб қўйилса, қон айланиши бузилиши мумкин: Г. б. қўйилган жой огрийди, чумоли юраётгандек туюлади, шишади, совийди, оёқ ёки қўл бармоқлари кўкаради ёки оқаради, ҳеч нарса сезмай қолади. Бундай ҳолларда дарҳол врачга кўрсатиш керак. Г. б.ни бўлиниб кетишдан сақлаш лозим, акс ҳолда шикастланган жойнинг битиши бузилади. Оёққа қўйилган Г. б. кир бўлиб кетмаслиги учун устидан пайпоқ кийилади, қўл ёки б. жойда бўлса бинт ўраб, кир бўлганда алмаштириб турилади. Ёш болаларга Г. б. қўйилса, устидан клеёнка ўраб қўйилгани маъқул, акс ҳолда улар ёзилганда нам тегиб Г. б. тушиб кетиши мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.