Glyukokortikoidlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 369-b. — ziyouz.com
Glyukokortikoidlar - odam va umurtqali hayvonlar buyrak usti bezlarining pöstloğidan çiqadigan gormonlar. Kimyoviy tuzilişiga köra steroid. Gipofiz ta'sirida xolesterindan hosil böladi. Adrenokortikotrop garmon G. sekretsiyasini oşiradi. Organizm hayot faoliyati uçun noqulay şaroitlar (q. Stress, Adaptatsiyey sindrom) röy berganda G. köp işlab çiqariladi. Asosiy G.: gidrokortizon, kortizon, kortikosteron, 11-degidrokortikosteron. G. asosan uglevodlar almaşinuviga ta'sir etadi, jigarda oqsillardan glikogen sintezlanişiga va glyukoza hosil bölişiga yordam beradi; yuqori molekulali yoğ kislotalarining biosinteziga tösqinlik qiladi. G. biriktiruvçi va limfa töqimalari faoliyatini susaytirib, turli yalliğlanişlar rivojlanişiga yöl qöymaydi. G. va ularning sintetik analoglari(gidrokortizon-atsetat, prednizolon) tibbiyot va veterinariyada keng qöllaniladi.
Q.: Stress
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЛЮКОКОРТИКОИДЛАР - одам ва умуртқали ҳайвонлар буйрак усти безларининг пўстлоғидан чиқадиган гормонлар. Кимёвий тузилишига кўра стероид. Гипофиз таъсирида холестериндан ҳосил бўлади. Адренокортикотроп гармон Г. секрециясини оширади. Организм ҳаёт фаолияти учун ноқулай шароитлар (қ. Стресс, Адаптацией синдром) рўй берганда Г. кўп ишлаб чиқарилади. Асосий Г.: гидрокортизон, кортизон, кортикостерон, 11-дегидрокортикостерон. Г. асосан углеводлар алмашинувига таъсир этади, жигарда оқсиллардан гликоген синтезланишига ва глюкоза ҳосил бўлишига ёрдам беради; юқори молекулали ёғ кислоталарининг биосинтезига тўсқинлик қилади. Г. бириктирувчи ва лимфа тўқималари фаолиятини сусайтириб, турли яллиғланишлар ривожланишига йўл қўймайди. Г. ва уларнинг синтетик аналоглари(гидрокортизон-ацетат, преднизолон) тиббиёт ва ветеринарияда кенг қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.