Grinviç astronomiya rasadxonasi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 449-b. — ziyouz.com
Grinviç astronomiya rasadxonasi — Buyuk Britaniyadagi i.t. muassasasi. Grinviçda asos solingan (1685). 1953 y.da Grinviç ş.dan 70 km jan.-şarqda joylaşgan Xyorstmonso qasriga (15-a.) köçirilgan. Unda dastlab yulduzlarning örinlarini körsatuvçi yulduzlar jadvallarini tuziş va Oy harakatini aniqlaş işlari olib borilgan. 19-a.dan boşlab yulduzlar parallaksini (q. Parallaks) aniqlaş, Quyoş yuzini izçil fotosuratga oliş, fotogeliogrammalar yordamida Quyoş yuzidagi doğlar, maş'allarning geliografik koordinatalarini ölçaş va Quyoş yuzidagi hodisalarning tabiatini örganiş b-n şuğullanadi. G. a. r. passaj asbobi orqali ötgan meridian boş meridian deb qabul qilingan (1884); geografik uzunlik (q. Geografik koordinatalar) şu meridiandan boşlab hisoblanadi. G. a. r. meridian vaqgi dunyo vaqti deb qabul qilingan. Undagi asboblar: 28 dyuymli va 26 dyuymli refraktor, 98 dyuymli reflektorlar va b.
Q.: Parallaks
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГРИНВИЧ АСТРОНОМИЯ РАСАДХОНАСИ — Буюк Британиядаги и.т. муассасаси. Гринвичда асос солинган (1685). 1953 й.да Гринвич ш.дан 70 км жан.-шарқда жойлашган Хёрстмонсо қасрига (15-а.) кўчирилган. Унда дастлаб юлдузларнинг ўринларини кўрсатувчи юлдузлар жадвалларини тузиш ва Ой ҳаракатини аниқлаш ишлари олиб борилган. 19-а.дан бошлаб юлдузлар параллаксини (қ. Параллакс) аниқлаш, Қуёш юзини изчил фотосуратга олиш, фотогелиограммалар ёрдамида Қуёш юзидаги доғлар, машъалларнинг гелиографик координаталарини ўлчаш ва Қуёш юзидаги ҳодисаларнинг табиатини ўрганиш б-н шуғулланади. Г. а. р. пассаж асбоби орқали ўтган меридиан бош меридиан деб қабул қилинган (1884); географик узунлик (қ. Географик координаталар) шу меридиандан бошлаб ҳисобланади. Г. а. р. меридиан вақги дунё вақти деб қабул қилинган. Ундаги асбоблар: 28 дюймли ва 26 дюймли рефрактор, 98 дюймли рефлекторлар ва б.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.