Guk
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 478-b. — ziyouz.com
Guk GUK, Xuk (Nooke) Robert (1635.18.7, Uayt o.— 1703.3.3, London) — ingliz tabiatşunos olimi, konstruktori, ixtiroçisi. G. havo nasosi va burama barometr ixtiro qilgan, mikroskop, közguli teleskop, şamol kuçini ölçaydigan va b. asboblarni takomillaştirgan. Ösimlik va hayvon töqimasining hujayralardan tuzilganligini tekşirgan («hujayra» sözini fanga G. kiritgan). X. Gyuygens b-n birga termometrning doimiy nuqtalari: muzning eriş nuqtasi va suvning qaynaş nuqtasini aniqlagan. Elastik jismlarga qöyilgan kuç b-n uning deformatsiyasi orasidagi boğlaniş qonunini kaşf etgan (q. Guk qonuni). G. osmon jismlari bir-biriga tortiladi, degan fikrni ilgari surgan, tortişiş kuçlari masofa kvadratiga teskari mutanosib ekanligi, sayyoralar elliptik orbitalar böyiça harakatlanişini aniqlagan. Yoruğlikning tölqin tabiati haqidagi nazariyani quvvatlagan.
Q.: Guk qonuni
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГУК, Хук (Нооке) Роберт (1635.18.7, Уайт о.— 1703.3.3, Лондон) — инглиз табиатшунос олими, конструктори, ихтирочиси. Г. ҳаво насоси ва бурама барометр ихтиро қилган, микроскоп, кўзгули телескоп, шамол кучини ўлчайдиган ва б. асбобларни такомиллаштирган. Ўсимлик ва ҳайвон тўқимасининг ҳужайралардан тузилганлигини текширган («ҳужайра» сўзини фанга Г. киритган). X. Гюйгенс б-н бирга термометрнинг доимий нуқталари: музнинг эриш нуқтаси ва сувнинг қайнаш нуқтасини аниқлаган. Эластик жисмларга қўйилган куч б-н унинг деформацияси орасидаги боғланиш қонунини кашф этган (қ. Гук қонуни). Г. осмон жисмлари бир-бирига тортилади, деган фикрни илгари сурган, тортишиш кучлари масофа квадратига тескари мутаносиб эканлиги, сайёралар эллиптик орбиталар бўйича ҳаракатланишини аниқлаган. Ёруғликнинг тўлқин табиати ҳақидаги назарияни қувватлаган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.