Gulçilik
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 494–495-b. — ziyouz.com
Gulçilik — gullimanzarali ösimliklarni boğ va xiyobonlarga, yöl yoqalariga ekiş, binolar içini bezaş, guldastalar yasaş maqsadlarida östiriş; dehqonçilik sohasi. Oçiq va isitiladigan yerdagi G.ka bölinadi. Oçiq yer (dala)dagi G.da bir yillik (qaşqargul, itoğiz, gulbeor, xuşböy tamaki), ikki yillik (kapalakgul, bötaköz, çinnigul) va köp yillik (gulsapsar, pion, floks va b.) gullar östiriladi. Isitiladigan yer (issiq,xona, oranjereya)dagi G.da nozik va çiroyli gullaydigan, yaproqlari hamişa yaşil ösimliklar (lola, çinnigul, xrizantema, palma, fikus va b.) östiriladi. G.ni oçiq va isitiladigan yerlarda qöşib olib boriş yil davomida gul yetiştirişni ta'minlaydi. Köpgina mamlakatlarda, jumladan Özbekistonda G. juda qad. tarixga ega. Amir Temur, Bobur yaratgan boğlarda gul östirişga alohida e'tibor berilgan (q. Amir Temur boğlari). Özbekistonda gul va manzarali ösimlik köçatlari, qalamça va uruğlari hamda tuvaklarda ustiriladigan gullar yetkazib beradigan xöjaliklar, gul va köçat sotadigan maxsus «Toşkent gullari» firmasi taşkil etilgan. G. böyiça i. t. işlarini R. R. Şreder nomidagi Boğdorçilik, uzumçilik va vinoçilik i. t. in-ti olib boradi; malakali gulçilarni şu in-t kolleji, şuningdek, Toşkent agrar un-ti tayyorlaydi. Gul uruğlari, köçatlari, piyozlari yetiştiradigan maxsus gulçilik xöjaliklari bor (q. Gul urutiligi). Çet mamlakatlarda, ayniqsa, Yevropada G. rivojlangan. GFR, Niderlandiya, Italiya, Fransiya, Bolgariya va b.da G. iqtisodiyotning muhim tarmoğini taşkil qiladi, uning mahsulotlari eksport qilinadi. Mac, Niderlandiya lola, nilufar, sunbul piyozlarini yetiştirişga, GFR atirgul va çinnigulni sanoat usulida yetiştirişga ixtisoslaşgan. Ad.: Remiskeviç I. T., Manzarali boğdorçilik va gulçilik, T., 1964; Ozolin P. K., Karamişina N. M., Uyda gul östiriş, T., 1967; Tavlinova G. K., Sveti v komnate i na balkone, L., 1985. Lutfulla Abdurahmonov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГУЛЧИЛИК — гуллиманзарали ўсимликларни боғ ва хиёбонларга, йўл ёқаларига экиш, бинолар ичини безаш, гулдасталар ясаш мақсадларида ўстириш; деҳқончилик соҳаси. Очиқ ва иситиладиган ердаги Г.ка бўлинади. Очиқ ер (дала)даги Г.да бир йиллик (қашқаргул, итоғиз, гулбеор, хушбўй тамаки), икки йиллик (капалакгул, бўтакўз, чиннигул) ва кўп йиллик (гулсапсар, пион, флокс ва б.) гуллар ўстирилади. Иситиладиган ер (иссиқ,хона, оранжерея)даги Г.да нозик ва чиройли гуллайдиган, япроқлари ҳамиша яшил ўсимликлар (лола, чиннигул, хризантема, пальма, фикус ва б.) ўстирилади. Г.ни очиқ ва иситиладиган ерларда қўшиб олиб бориш йил давомида гул етиштиришни таъминлайди. Кўпгина мамлакатларда, жумладан Ўзбекистонда Г. жуда қад. тарихга эга. Амир Темур, Бобур яратган боғларда гул ўстиришга алоҳида эътибор берилган (қ. Амир Темур боғлари). Ўзбекистонда гул ва манзарали ўсимлик кўчатлари, қаламча ва уруғлари ҳамда тувакларда устириладиган гуллар етказиб берадиган хўжаликлар, гул ва кўчат сотадиган махсус «Тошкент гуллари» фирмаси ташкил этилган. Г. бўйича и. т. ишларини Р. Р. Шредер номидаги Боғдорчилик, узумчилик ва виночилик и. т. ин-ти олиб боради; малакали гулчиларни шу ин-т коллежи, шунингдек, Тошкент аграр ун-ти тайёрлайди. Гул уруғлари, кўчатлари, пиёзлари етиштирадиган махсус гулчилик хўжаликлари бор (қ. Гул урутилиги). Чет мамлакатларда, айниқса, Европада Г. ривожланган. ГФР, Нидерландия, Италия, Франция, Болгария ва б.да Г. иқтисодиётнинг муҳим тармоғини ташкил қилади, унинг маҳсулотлари экспорт қилинади. Mac, Нидерландия лола, нилуфар, сунбул пиёзларини етиштиришга, ГФР атиргул ва чиннигулни саноат усулида етиштиришга ихтисослашган. Ад.: Ремискевич И. Т., Манзарали боғдорчилик ва гулчилик, Т., 1964; Озолин П. К., Карамишина Н. М., Уйда гул ўстириш, Т., 1967; Тавлинова Г. К., Цветы в комнате и на балконе, Л., 1985. Лутфулла Абдураҳмонов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.