Gumoral regulyatsiya

Gumoral regulyatsiya (lot. Humor — suyuqlik, ingl. regulation — tartibga soliş, boşqariş) — organizm hayot faoliyati (fiziologik va biokimyoviy) jarayonlarini muvofiqlaştirib turuvçi mexanizmlardan biri. Bu mexanizm hujayra, töqima va a'zolarning faoliyati jarayonida organizm suyuqliklari (qon, limfa, safro, töqima suyumigi va b.)ga işlab çiqarilgan biologik faol moddalar yordamida amalga oşiriladi. Gormonlar, sitokin va metabolitlar G.r.ning asosiy omillari hisoblanadi. Odam va yuqori rivojlangan hayvonlarda G.r. nerv regulyatsiyasi b-n birga organizm sistemalarining har xil holat va özgaruvçan şaroitlarda normal işlaşini ta'minlaydi, şuning uçun ikkalasi birgalikda yagona sistema — neyro-gumoral regulyatsiyani taşkil etadi. Nerv sistemasi bölmagan yoki sust rivojlangan hayvonlarda gumoral omillar ustunlik qiladi. Nerv sistemasi yaxşi rivojlangan organizmlarda nerv va G.r.ning bir butunligi bu sistema omillarining bir-biriga bevosita ta'sir etişiga boğliq (mas, mediatorlar nerv impulslarini ötkazişda qatnaşadi; qon tarkibida CO2 ning köpayib ketişi boş miyaning nafas markazlari qözğalişiga sabab böladi, natijada nafas harakatlari tezlaşadi va ortiqça CO2 organizmdan çiqib ketadi. Aksinça, nerv regulyatsiyasi ta'sirida organizmda gormonlar, mediatorlar, me'da şirasi kabi omillar işlab çiqariladi).