Hal
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 64-b. — ziyouz.com
Hal (arab.) — eritilgan oltin, kumuş va b. metallar kukuni: 1) zargarlikda biror metall yuzasiga (kumuşga oltinni, metallga esa kumuşni) yugurtiriş uçun işlatiladi hamda şunday eritmani biror buyumga yopişgani ham H. deb ataladi; 2) naqqoşlik (jumladan, me'morlik)aa naqşni böyaşda keng qöllanadi. Bunda oltin, kumuş, bronza kukuni lok, alif yoki yelim bilan aralaştirilib böyoq tayyorlanadi, şu böyoqda naqş böyaladi, zarhallanadi. Ba'zan bezak yuzasiga lok surtib ustiga H. purkab pardoz beriladi. H.ga tuxum (tillaga sariği, kumuşga oqi) qöşilsa, böyoq yaltiroqlik xususiyatini yaxşi saqlaydi. Özbekiston hududidagi me'moriy obidalar H. aralaşmali böyoqlar bilan pardozlangan (mas, Amir Temur maq-barasi, Tillakori madrasa va b.).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲАЛ (араб.) — эритилган олтин, кумуш ва б. металлар кукуни: 1) заргарликда бирор металл юзасига (кумушга олтинни, металлга эса кумушни) югуртириш учун ишлатилади ҳамда шундай эритмани бирор буюмга ёпишгани ҳам Ҳ. деб аталади; 2) наққошлик (жумладан, меъморлик)аа нақшни бўяшда кенг қўлланади. Бунда олтин, кумуш, бронза кукуни лок, алиф ёки елим билан аралаштирилиб бўёқ тайёрланади, шу бўёқда нақш бўялади, зарҳалланади. Баъзан безак юзасига лок суртиб устига Ҳ. пуркаб пардоз берилади. Ҳ.га тухум (тиллага сариғи, кумушга оқи) қўшилса, бўёқ ялтироқлик хусусиятини яхши сақлайди. Ўзбекистон ҳудудидаги меъморий обидалар Ҳ. аралашмали бўёқлар билан пардозланган (мас, Амир Темур мақ-бараси, Тиллакори мадраса ва б.).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.