Hamid Muhammadtaği öğli Orasli
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 201-b. — ziyouz.com
Orasli Hamid Muhammadtaği öğli (1909.23.2, Ganja - 1983.21.11, Boku) — ozarbayjon adabiyotşunosi. Ozarbayjon FA akad. (1968), Özbekistonda xizmat körsatgan fan arbobi (1968), filol. fanlari dri (1954), prof. (1955). Ozarbayjon ped. in-tining Til va adabiyot f-tini tugatgan (1931). Ozarbayjon FA Adabiyot va til in-tida bölim mudiri (1938—65), Nizomiy nomidagi Adabiyot muzeyi direktori (1950—68).
O.ning asosiy ilmiy faoliyati Nizomiy va Fuzuliylarning hayoti, ijodining ğoyaviy-badiiy xususiyatlari, Şarq adabiyotida tutgan örinlariga bağişlangan. O.ning ilmiy merosi bir adabiyot doirasida bölmay, boşqa xalqlar adabiyoti, xususan, özbek, turk, eron, arab, turkman, gruzin xalklari adabiyotlari örtasidagi köp asrli aloqalar hamda ularning içki rivojlaniş qonuniyatlarini oçib berişga kömaklaşadi. O. Alişer Navoiy tavalludining 500 yilligiga tayyorgarlik işlari munosabati b-n 1939 y.da birinçi marta Toşkentga kelgan. Keyinçalik, 60—70-y.larda Özbekistonda ötkazilgan navoiyxonlik va navoiyşunoslik anjumanlarida faol iştirok etib, Navoiy hayoti va ijodi haqidagi ozarbayjon, özbek va rus tillarida yozgan maqola va ma'ruzalari b-n uluğ özbek şoiri va mutafakkirining boy adabiy hamda ilmiy merosining kam örganilgan muammolarini ilmiy asoslarda yoritib beriş va uşbu merosni Kavkaz, Yaqin Şarq va Markaziy Osiyo mamlakatlarida örganiş va tarğib etişda fidoyilik körsatgan.
O. xalq oğzaki ijodining ham yirik tadqiqotçilaridan. Uning «Kitobi dadam Qörqut», «Köröğli» dostoni haqidagi tadqiqotlari, «Aşu' ijodiyoti» monografiyasi (I960) boşqa turkiy xalqlar, jumladan, özbek folklori namunalarini örganişda muayyan ahamiyatga ega.
Abduqodir Hayitmetov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОРАСЛИ Ҳамид Муҳаммадтағи ўғли (1909.23.2, Ганжа - 1983.21.11, Боку) — озарбайжон адабиётшуноси. Озарбайжон ФА акад. (1968), Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби (1968), филол. фанлари дри (1954), проф. (1955). Озарбайжон пед. ин-тининг Тил ва адабиёт ф-тини тугатган (1931). Озарбайжон ФА Адабиёт ва тил ин-тида бўлим мудири (1938—65), Низомий номидаги Адабиёт музейи директори (1950—68).
О.нинг асосий илмий фаолияти Низомий ва Фузулийларнинг ҳаёти, ижодининг ғоявий-бадиий хусусиятлари, Шарқ адабиётида тутган ўринларига бағишланган. О.нинг илмий мероси бир адабиёт доирасида бўлмай, бошқа халқлар адабиёти, хусусан, ўзбек, турк, эрон, араб, туркман, грузин халклари адабиётлари ўртасидаги кўп асрли алоқалар ҳамда уларнинг ички ривожланиш қонуниятларини очиб беришга кўмаклашади. О. Алишер Навоий таваллудининг 500 йиллигига тайёргарлик ишлари муносабати б-н 1939 й.да биринчи марта Тошкентга келган. Кейинчалик, 60—70-й.ларда Ўзбекистонда ўтказилган навоийхонлик ва навоийшунослик анжуманларида фаол иштирок этиб, Навоий ҳаёти ва ижоди ҳақидаги озарбайжон, ўзбек ва рус тилларида ёзган мақола ва маърузалари б-н улуғ ўзбек шоири ва мутафаккирининг бой адабий ҳамда илмий меросининг кам ўрганилган муаммоларини илмий асосларда ёритиб бериш ва ушбу меросни Кавказ, Яқин Шарқ ва Марказий Осиё мамлакатларида ўрганиш ва тарғиб этишда фидойилик кўрсатган.
О. халқ оғзаки ижодининг ҳам йирик тадқиқотчиларидан. Унинг «Китоби дадам Қўрқут», «Кўрўғли» достони ҳақидаги тадқиқотлари, «Ашуъ ижодиёти» монографияси (I960) бошқа туркий халқлар, жумладан, ўзбек фольклори намуналарини ўрганишда муайян аҳамиятга эга.
Абдуқодир Ҳайитметов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.