Hamid Orasli
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Hamid Muhammadtaği öğli Orasli (1909—1983) — ozarbayjon adabiyotşunosi va folklorşunosi, Ozarbayjon Fanlar akademiyasining akademigi (1968). ÖzME'ga köra, u filologiya fanlari doktori (1954) va professor (1955) bölgan, 1968-yilda Özbekistonda xizmat körsatgan fan arbobi unvoni bilan taqdirlangan. Uning ilmiy merosi Nizomiy va Fuzuliy ijodi, turkiy xalqlar adabiyotlari örtasidagi aloqalar va xalq oğzaki ijodi bilan boğliq.1
Hayoti
13Orasli 1909-yil 23-fevralda Ganja şahrida tuğilgan. Rusça Vikipediyaga köra, u ruhoniy oilasidan çiqqan, avval tuğilgan şahridagi öqituvçilar gimnaziyasini, keyin Ozarbayjon pedagogika institutini tamomlagan; ÖzME'ga köra, institutning til va adabiyot fakultetini 1931-yilda bitirgan. Söngra Ozarbayjon Fanlar akademiyasida işlay boşlagan.
ÖzME'ga köra, 1938—1965-yillarda akademiyaning Adabiyot va til institutida bölim mudiri, 1950—1968-yillarda esa Nizomiy nomidagi Adabiyot muzeyining direktori bölgan. Rusça Vikipediya bu lavozimlar uçun 1960—1968-yillarni körsatadi va 1970-yildan u akademiyaning Yaqin va Örta Şarq xalqlari institutiga rahbarlik qilganini qayd etadi. Olim 1983-yil 21-noyabrda Bokuda vafot etgan.
Ilmiy faoliyati
13ÖzME'ga köra, Oraslining asosiy tadqiqotlari Nizomiy va Fuzuliyning hayoti, asarlarining ğoyaviy va badiiy xususiyatlari hamda ularning Şarq adabiyotidagi örniga bağişlangan. Rusça Vikipediyaga köra, u Fuzuliyning beş jildlik töla asarlar töplamini naşrga tayyorlagan (1958), Nasimiy, Kişvariy, Soib Tabriziy, Vogif, Vidodiy va boşqa şoirlar haqida tadqiqotlar yozgan. Olim ikki jildlik «Ozarbayjon adabiyotining qisqaça tarixi» va uç jildlik «Ozarbayjon adabiyoti tarixi» naşrlarining asosiy mualliflaridan biri bölgan.
Ensiklopediya Oraslining ilmiy merosi bir xalq adabiyoti bilan çeklanmasligini ta'kidlaydi: u ozarbayjon adabiyotining özbek, turk, fors, arab, turkman va gruzin adabiyotlari bilan köp asrlik aloqalarini hamda ularning içki rivojlaniş qonuniyatlarini örgangan.
Navoiyşunoslik
13ÖzME'ga köra, Orasli ilk bor 1939-yilda Alişer Navoiy tavalludining 500 yilligiga tayyorgarlik munosabati bilan Toşkentga kelgan. 1960—1970-yillarda Özbekistonda ötgan navoiyşunoslik anjumanlarida faol qatnaşgan. Ozarbayjon, özbek va rus tillarida yozgan maqola va ma'ruzalarida Navoiy hayoti va ijodining kam örganilgan masalalarini yoritgan, şoir merosini Kavkaz, Yaqin Şarq va Markaziy Osiyo mamlakatlarida tarğib qilişga hissa qöşgan.
Folklor tadqiqotlari
13Orasli xalq oğzaki ijodining ham yirik tadqiqotçisi bölgan. ÖzME'ga köra, uning «Kitobi dadam Qörqut» va «Köröğli» dostonlari haqidagi işlari hamda «Aşuğ ijodiyoti» monografiyasi (1960) boşqa turkiy xalqlar, jumladan özbek folklorini örganiş uçun ham ahamiyatli. Rusça Vikipediyaga köra, olim Turk tili jamiyatining (1957) va Iroq Fanlar akademiyasining faxriy (1972) a'zosi bölgan. Ganjada uning nomi bilan köça atalgan, Bokuda u yaşagan uyga yodgorlik lavhasi örnatilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Hamid Orasli // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4296 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAHamid Orasli. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4296
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4296
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Араслы, Гамид Мамедтаги оглыru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 6-jild, 201-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 201-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.