Hodi Tillayeviç Zarifov
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 58–59-b. — ziyouz.com
Zarifov Hodi Tillayeviç (Hodi Zarif) (1905.20.3 — Toşkent — 1972.13.1) — özbek folklorşunosligi asosçisi. Özbek xalq oğzaki ijodi asarlarining töplovçisi. Özbekistonda xizmat körsatgan fan arbobi (1967), filol. fanlari dri (1965), prof. (1967). Eski va yangi usuldagi maktablarda boşlanğiç ta'lim olgan. Boku öqituvçilar seminariyasida öqigan (1923—26). Özbekistondagi maorif, va madaniyat muassasalarida işlagan (1926—30). Moskvadagi sobiq Ittifoq xalqlari markaziy muzeyida ilmiy xodim (1930—31), Özbekiston Madaniy quriliş ilmiy tadqiqot inti etnografiya şö'basi boşliği (1931—34), Özbekiston FA Til va Adabiyot intida folklor bölimi mudiri (1934— 39; 1956—65; 1960—72), direktor (1944— 48), direktor örinbosari (1955—62), ensiklopediya bölimi boşliği (1965— 68), Navoiy körgazmasi (Navoiy nomidagi adabiyot muzeyi)ning birinçi direktori (1939—56), Şarq qölyozmalari (Şarqşunoslik) intining direktor örinbosari (1943—44), Navoiy ijodini örganiş qömitasining ilmiy kotibi (1957—72). 3. özbek xalq baxşilaridan «Yusuf b-n Ahmad», «Yodgor», «Ravşan», «Rustamxon», «Oçildov» kabi maşhur dostonlarni yozib olgan, şuningdek, ertak, qöşiq va maqollar, dialektologiya va etn.ga oid materiallar, tarixga oid hujjat va yodnomalar töplagan. Ergaş Jumanbulbul öğli, Fozil Yöldoş öğli, Nurmon Abduvoy öğli, Abdulla Nurali öğli, Xolyor Abdukarim öğli, Ahmad baxşi Matnazar öğli, Bola baxşi kabi xalq san'atkorlari, ular ijodi haqida ilmiy maqolalar yozgan. Özbek eposi masalalari, baxşilik san'ati, xalq şoirlarining epik repertuarining ğoyaviybadiiy mundarijasi, özbek folklorşunosligining asosiy taraqqiyet yölla rini tadqiq etiş ga alohida e'tibor bergan. 3. özbek folklorşunos ligida öz maktabi ni yaratdi. Özbek adabiyoti tarixi, dialektologiya, leksikologiya, etn. va arxeologiya masalalariga oid ilmiy işlar muallifi («Luğat ham termin töplovçilarga qöllanma», 1934; «Lutfiy va Navoiy», 1948; «Folklor va arxeologiya mate riallarini qiyosiy örganişga doyr», 1958 va b.). Beruniy nomidagi Özbekiston Davlat mukofoti laureati (1973). Navoiy nomidagi Adabiyot muzeyi özbek folklori bölimiga Z.ning yodgorlik byusti (muallif A. Şoymurodov, 1984) qöyilgan. Toşkent köçalaridan biriga uning nomi berilgan.
As: Uzbekskiy geroiçeskiy epos, M., 1947 (V. M. Jirmunskiy b-n hamkorlikda); Fozillar fazilati, T., 1969. Ad.: Mirzayev T., Hodi Zarif, T., 1967.
Töra Mirzayev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗАРИФОВ Ҳоди Тиллаевич (Ҳоди Зариф) (1905.20.3 — Тошкент — 1972.13.1) — ўзбек фольклоршунослиги асосчиси. Ўзбек халқ оғзаки ижоди асарларининг тўпловчиси. Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби (1967), филол. фанлари дри (1965), проф. (1967). Эски ва янги усулдаги мактабларда бошланғич таълим олган. Боку ўқитувчилар семинариясида ўқиган (1923—26). Ўзбекистондаги маориф, ва маданият муассасаларида ишлаган (1926—30). Москвадаги собиқ Иттифоқ халқлари марказий музейида илмий ходим (1930—31), Ўзбекистон Маданий қурилиш илмий тадқиқот инти этнография шўъбаси бошлиғи (1931—34), Ўзбекистон ФА Тил ва Адабиёт интида фольклор бўлими мудири (1934— 39; 1956—65; 1960—72), директор (1944— 48), директор ўринбосари (1955—62), энциклопедия бўлими бошлиғи (1965— 68), Навоий кўргазмаси (Навоий номидаги адабиёт музейи)нинг биринчи директори (1939—56), Шарқ қўлёзмалари (Шарқшунослик) интининг директор ўринбосари (1943—44), Навоий ижодини ўрганиш қўмитасининг илмий котиби (1957—72). 3. ўзбек халқ бахшиларидан «Юсуф б-н Аҳмад», «Ёдгор», «Равшан», «Рустамхон», «Очилдов» каби машҳур достонларни ёзиб олган, шунингдек, эртак, қўшиқ ва мақоллар, диалектология ва этн.га оид материаллар, тарихга оид ҳужжат ва ёдномалар тўплаган. Эргаш Жуманбулбул ўғли, Фозил Йўлдош ўғли, Нурмон Абдувой ўғли, Абдулла Нурали ўғли, Холёр Абдукарим ўғли, Аҳмад бахши Матназар ўғли, Бола бахши каби халқ санъаткорлари, улар ижоди ҳақида илмий мақолалар ёзган. Ўзбек эпоси масалалари, бахшилик санъати, халқ шоирларининг эпик репертуарининг ғоявийбадиий мундарижаси, ўзбек фольклоршунослигининг асосий тараққиет йўлла рини тадқиқ этиш га алоҳида эътибор берган. 3. ўзбек фольклоршунос лигида ўз мактаби ни яратди. Ўзбек адабиёти тарихи, диалектология, лексикология, этн. ва археология масалаларига оид илмий ишлар муаллифи («Луғат ҳам термин тўпловчиларга қўлланма», 1934; «Лутфий ва Навоий», 1948; «Фольклор ва археология мате риалларини қиёсий ўрганишга дойр», 1958 ва б.). Беруний номидаги Ўзбекистон Давлат мукофоти лауреати (1973). Навоий номидаги Адабиёт музейи ўзбек фольклори бўлимига З.нинг ёдгорлик бюсти (муаллиф А. Шоймуродов, 1984) қўйилган. Тошкент кўчаларидан бирига унинг номи берилган.
Ас: Узбекский героический эпос, М., 1947 (В. М. Жирмунский б-н ҳамкорликда); Фозиллар фазилати, Т., 1969. Ад.: Мирзаев Т., Ҳоди Зариф, Т., 1967.
Тўра Мирзаев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.