Hukumat

Hukumat — davlatning oliy kollegial ijroiya organi. H. turli mamlakatlarda turliça nom bilan ataladi: Vazirlar Kengaşi (Fransiya, Italiya, Polşa), Vazirlar Mahkamasi (Buyuk Britaniya, Özbekiston), davlat kengaşi (XXR) va h.k. H. partiya-siz, bir partiyali va koalitsion bölişi mumkin. H. tuziş tartibi boşqa-ruv şakliga boğliq böladi. Parlamen-tar mamlakatlarda H.ni davlat boşliğining topşiriğiga köra bir palatali parlamentda yoki ikki pala-tali parlementning quyi palatasida köpçilik öringa ega bölgan partiyaning yetakçisi (koalitsion H.da — partiyalar yetakçilaridan biri) — tomonidan şakllantiriladi. Prezi-dentlik respublikalarida H. prezi-dent tomonidan şakllantiriladi, bunda bir qator mamlakatlarda (Be-lorussiya, Qozoğiston, Qirğiziston va b.) prezident tomonidan tayinlangan H. a'zolarining har biri parla-ment tomonidan tasdiqlanişi kerak. H. a'zolari (vazirlar, davlat kotiblari va b.) davlat boşqaruvining muayyan markaziy idoralariga boşçilik qiladilar. Parlamentar mamla-katlarda ular, odatda, parlement a'zolari bölişi kerak, prezidentlik respublikalarida va qoidaga köra, yarim prezidentlik respublikalarida ham vazirlik lavozimi va deputatlik man-datini birga qöşib olib boriş mumkin emasligi qoidasi amal qiladi. Parlamentar davlatlarda H. parlament oldida (ikki palatali parlementda — quyi palata oldida) kollegial tarzda javobgar böladi. Parlamentdagi köpçilik tarqalib ketganda (mas, huku-mat koalitsiyasi bölganda) H. iste'-foga ketişi kerak yokl parlament tarqatib yuborilib, muddatidan ilgari saylovlar ötkaziş lozim böladi. federativ davlatlarda markaziy H. va federatsiya tarkibiga kiruvçi davlat tuzilmalari (ştatlar, viloyatlar) H.i mavjud böladi. H.yo töliq tarkibda işlaşi mumkin, yoki H. boşliği bir munça tor kollegiya (Buyuk Britaniya, Hindiston va b. mamlakatlarda — kabinet) — tuzadi. H. öz tarkibidan yordamçi hukumat qömitalari taşkil etişi mumkin. H. qarorlari siyo-siy direktivalar tusida ham, norma-tiv hujjatlar yoki qonun loyihalari körinişida ham rasmiylaştiriladi (odatda alohida vazirliklar tomonidan işlab çiqiladi), keyin parla-ment tasdiğiga kiritiladi.

Özbekistonda H. Vazirlar Mahkamasi deb nomlanadi. U ijtimoiy hayotning barça sohalariga rahbarlik qiladi. H. tarkibi Prezident tomonidan şakllantiriladi (yana q. Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi).