Içkuyov
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 421–422-b. — ziyouz.com
Içkuyov — nikohdan söng kelinning otasinikida yaşaydigan kuyov. I. Şarqda, xususan, Örta Osiyo xalqlari örtasida tarqalgan. I.ning paydo bölişi katta omlaning yemirilib, uning örnida kiçik oila (qalin tölaşga asoslangan nikoh) ning paydo böliş davriga töğri keladi. Ba'zi xalqlarda matrilokal joylaşuv asosiy örinda turadi (q. Nikoh). I.lik Osiyo va Afri-kadagi köpgina xalqlarda hozirgaça turli şakllarda saqlanib kelmoqda. Örta Osiyo xalqlarida bu jarayon mil. 1ming yillikning 2-yarmidan boşlangan. I.likning turlaridan biri işlab berişdir. Ötmişda qalin tölaşga qurbi yetmaydigan yigit bölğusi qaynotasi uyida turib, ma'lum muddat işlab berişga rozi bölar, bu muddat tugagaç, qalin majburiyatidan ozod bölardi. I.likning yana bir turi — kuyovning kelin oilasiga kirişidir. Bunday hol özbeklarda köç kuyov (kuçidan foydalaniş mumkin bölgan kuyov), tojiklarda xonadomod (uy kuyov) deb ataladi. Hoz. davrga kelib I.lik mazmunan özgardi. Işlab beriş orqali I. böliş odati tamoman tugadi. Yagona qizi bölgan (yoki qizi b-n qolgan) keksa ota-ona kuyovni I. qilmoqçi bölsa, uni teng huquqli, ya'ni öz öğli-day, hatto, oilaga boşliq qilib qabul qiladi.
Q.: Nikoh
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИЧКУЁВ — никоҳдан сўнг келиннинг отасиникида яшайдиган куёв. И. Шарқда, хусусан, Ўрта Осиё халқлари ўртасида тарқалган. И.нинг пайдо бўлиши катта омланинг емирилиб, унинг ўрнида кичик оила (қалин тўлашга асосланган никоҳ) нинг пайдо бўлиш даврига тўғри келади. Баъзи халқларда матрилокал жойлашув асосий ўринда туради (қ. Никоҳ). И.лик Осиё ва Афри-кадаги кўпгина халқларда ҳозиргача турли шаклларда сақланиб келмоқда. Ўрта Осиё халқларида бу жараён мил. 1минг йилликнинг 2-ярмидан бошланган. И.ликнинг турларидан бири ишлаб беришдир. Ўтмишда қалин тўлашга қурби етмайдиган йигит бўлғуси қайнотаси уйида туриб, маълум муддат ишлаб беришга рози бўлар, бу муддат тугагач, қалин мажбуриятидан озод бўларди. И.ликнинг яна бир тури — куёвнинг келин оиласига киришидир. Бундай ҳол ўзбекларда кўч куёв (кучидан фойдаланиш мумкин бўлган куёв), тожикларда хонадомод (уй куёв) деб аталади. Ҳоз. даврга келиб И.лик мазмунан ўзгарди. Ишлаб бериш орқали И. бўлиш одати тамоман тугади. Ягона қизи бўлган (ёки қизи б-н қолган) кекса ота-она куёвни И. қилмоқчи бўлса, уни тенг ҳуқуқли, яъни ўз ўғли-дай, ҳатто, оилага бошлиқ қилиб қабул қилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.