Inbriding

Inbriding (ing. inbreeding, in -içida va breeding — köpaytiriş), insuxt — bir populyatsiya doirasida yaqin qarindoşlar yoki umumiy ajdodga ega bölgan organizmlarni özaro çatiştiriş. Organizmda qarindoşlik darajasining ortib borişi b-n gomo-zigotali organizmlarning vujudga kelişi ehtimolligi ham orta boradi. I.ning eng yuqori darajasiga ösimliklarni öz-özidan çanglantiriş, hayvonlarni qon böyiça yaqin yoki uzoqroq qarindoşlari b-n (ona x öğil), (qiz x ota), (buvi x nabira) va h.k. şakllarda uruğlantiriş (qoçiriş) orqali erişiladi (q. Gomozigo-talik). Mac, ösimliklarni öz çangi b-n majburiy (bir yillik, guli ikki jinsli ösimliklarda) va qarindoş individlar çangi b-n qaytadan (ayrim jinsli, ikki pallali ösimliklarda) çanglanadi. I. natijasida inbrid (öz-özidan çanglangan) liniya (insuxt li-niya)lar olinadi. I. organizm belgi va xususiyatlarining avlodlarda rivojlaniş va barqarorlaşuvining ortib borişiga (konstantlikka) olib keladi. Tabiatda öz-özidan çanglanuvçi ösimliklarda I. köpinça çetdan çanglaniş b-n almaşib keladi. Öz-özidan çanglaniş irsiy turğunlikni, çetdan çanglaniş esa geterozis va irsiy farqpanişni ta'minlaydi.

I.dan retsessiv allellarni aniqlaşda, organizmlarning köp allellari böyiça gomozigota (sof liniyalar) olişda, zot va navlardagi biror belgini rivojlantiruvçi allellarni saqlab qolişda foydalaniladi. I.ni qöllab köplab ekinlar navlari va hayvonlar zotlari yaratilgan.