Intoksikatsiya
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 225-b. — ziyouz.com
Intoksikatsiya (lot. in - içki va toxikon — zahar) — odam yoki hayvon organizmiga taşqaridan tuşgan (ekzogen) yoki uning özida hosil bölgan (endogen) turli zaharlar ta'sirida röy beradigan kasallik holati. Ekzogen I.ga ösimlik va hayvon mahsulotlari (turli ösimliklar, bakteriyalar, ilon zahari va b.), şuningdek, kimyoviy moddalar sabab böladi. Organizm ayiruv faoliyatining izdan çiqişi, endokrin kasalliklar oqibatida unda turli zaharli moddalar yigilişi yoki hosil bölişi natijasida endogen I. yuzaga keladi (q. Zaharlaniş). I. faqat unga sabab bölgan omillarga emas, balki şu organizmning reaktivlik xususiyatlariga (köpinça nerv sistemasi faoliyatiga) boğliq.
Ösimliklarda kasallik qözğatuvçilari yoki zararkunandalarni nobud qiliş maqsadida zaharli modda (pestitsid)ni ösimlik organizmiga ildiz (ildizdan zaharlaş), barg orqali kiritiş (bargdan zaharlaş) ham I.ga kiradi.
Q.: Zaharlaniş
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИНТОКСИКАЦИЯ (лот. in - ички ва toxikon — заҳар) — одам ёки ҳайвон организмига ташқаридан тушган (экзоген) ёки унинг ўзида ҳосил бўлган (эндоген) турли заҳарлар таъсирида рўй берадиган касаллик ҳолати. Экзоген И.га ўсимлик ва ҳайвон маҳсулотлари (турли ўсимликлар, бактериялар, илон заҳари ва б.), шунингдек, кимёвий моддалар сабаб бўлади. Организм айирув фаолиятининг издан чиқиши, эндокрин касалликлар оқибатида унда турли заҳарли моддалар йигилиши ёки ҳосил бўлиши натижасида эндоген И. юзага келади (қ. Заҳарланиш). И. фақат унга сабаб бўлган омилларга эмас, балки шу организмнинг реактивлик хусусиятларига (кўпинча нерв системаси фаолиятига) боғлиқ.
Ўсимликларда касаллик қўзғатувчилари ёки зараркунандаларни нобуд қилиш мақсадида заҳарли модда (пестицид)ни ўсимлик организмига илдиз (илдиздан заҳарлаш), барг орқали киритиш (баргдан заҳарлаш) ҳам И.га киради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.