Ipekakuana
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 266-b. — ziyouz.com
Ipekakuana (Cephaelis ipecacuanna) — şöradoşlar oilasiga mansub doim yaşil buta. Böyi 15—60 sm. Ildizi ingiçka, silliq, şoxlangan. Braziliya, Boliviya va Kolumbiyaning nam tropik örmonlarida usadi. Tropik zonalarda ekiladi. Ildizi köngil aynatuvçi yoqimsiz qidli, tarkibida alkaloidlar, oşlovçi va b. modsalar bor. Ildizidan emetin, psixotrin, sefaelin va b. alkaloidlar olinadi. I. ösimligining quritilgan ildizidan I. degan qustiruvçi dori tayyorlanadi. Uning kiçik dozasi bronxial bezlar funksiyasini kuçaytiradi, balğamni suyultiradi, şuning uçun balğam köçi-ruvçi sifatida köproq işlatiladi. IPOR, ufor, muskus — ba'zi hayvonlarning bezlaridan va ösimliklardan olinadigan xuşböy modda (q. Muşk).
Q.: Muşk
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИПЕКАКУАНА (Cephaelis ipecacuanna) — шўрадошлар оиласига мансуб доим яшил бута. Бўйи 15—60 см. Илдизи ингичка, силлиқ, шохланган. Бразилия, Боливия ва Колумбиянинг нам тропик ўрмонларида усади. Тропик зоналарда экилади. Илдизи кўнгил айнатувчи ёқимсиз қидли, таркибида алкалоидлар, ошловчи ва б. модцалар бор. Илдизидан эметин, психотрин, цефаэлин ва б. алкалоидлар олинади. И. ўсимлигининг қуритилган илдизидан И. деган қустирувчи дори тайёрланади. Унинг кичик дозаси бронхиал безлар функциясини кучайтиради, балғамни суюлтиради, шунинг учун балғам кўчи-рувчи сифатида кўпроқ ишлатилади. ИПОР, уфор, мускус — баъзи ҳайвонларнинг безларидан ва ўсимликлардан олинадиган хушбўй модда (қ. Мушк).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.