Irland tili

Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 270-b. — ziyouz.com

Irland tili — hind-yevropa tillari oilasidagi german tillari guruhi kelt tillari şoxobçasiga mansub. Irlandiyaning (ingliz tili b-n bir-ga) davlat tili. I. t. da Şim. Irlandiya, qisman AQŞ va Buyuk Brita-niyada 600 mingdan ortiq kişi gaplaşadi (1992). I.t., asosan, 3 şeva (muns-ter, konnaxt, ulster) va köpgina lahjalarga bölinadi. I.t. tarixiy jihatdan Z davrga bölinadi: qad. (7— 10-a.lar), örta (10— 14-a. lar) va yangi (15-a.dan) davrlar.

I.t. da lotin, fransuz, ingliz tillarida özlaşgan sözlar köp. Fonetik qurilişi köpgina özgarişlarga moyilligi b-n xarakterlanadi. I.t. da yumşoq undoşlar bor. Urğu, asosan, sözning birinçi böğinigatuşadi. Sodda gapning söz tartibi qat'iy va izçil: avval kesim, söng ega, undan ke-yin töldiruvçi keladi.

Dastlab ogamik yozuvi (4—7-a. lar) bölgan, keyinçalik lotin yozuviga ötilgan (7-a.). Köpinça qad. yodgorliklari saklanib qolgan. Hoz. irland mak-tablarida mustaqil fan sifatida öqitiladi.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ИРЛАНД ТИЛИ — ҳинд-европа тиллари оиласидаги герман тиллари гуруҳи кельт тиллари шохобчасига мансуб. Ирландиянинг (инглиз тили б-н бир-га) давлат тили. И. т. да Шим. Ирландия, қисман АҚШ ва Буюк Брита-нияда 600 мингдан ортиқ киши гаплашади (1992). И.т., асосан, 3 шева (мунс-тер, коннахт, ульстер) ва кўпгина лаҳжаларга бўлинади. И.т. тарихий жиҳатдан З даврга бўлинади: қад. (7— 10-а.лар), ўрта (10— 14-а. лар) ва янги (15-а.дан) даврлар.

И.т. да лотин, француз, инглиз тилларида ўзлашган сўзлар кўп. Фонетик қурилиши кўпгина ўзгаришларга мойиллиги б-н характерланади. И.т. да юмшоқ ундошлар бор. Урғу, асосан, сўзнинг биринчи бўғинигатушади. Содда гапнинг сўз тартиби қатъий ва изчил: аввал кесим, сўнг эга, ундан ке-йин тўлдирувчи келади.

Дастлаб огамик ёзуви (4—7-а. лар) бўлган, кейинчалик лотин ёзувига ўтилган (7-а.). Кўпинча қад. ёдгорликлари сакланиб қолган. Ҳоз. ирланд мак-табларида мустақил фан сифатида ўқитилади.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.