Işias
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 428–429-b. — ziyouz.com
Işias (yun. ischion — son), beldumğaza radikuliti — quymiç nervi kasalligi. Köpinça sovqotiş, jismoniy zöriqiş, turli infeksiyalar va şikastlanişlar, moddalar almaşinuvining buzilişi sabab böladi. Örta yaşar va keksa kişilarda uç-raydi. Asosan, quymiç nervi va uning tarmoqlari borgan qism oğriydi. Oğriq umurtqa poğonasining bel qis-miga va oyoq orqasiga ham tarqalib, vaqt-vaqti b-n, ayniqsa, bemor harakat qilganda zörayadi.
Birlamçi va ikkilamçi, şuningdek, ötkir va surunkali (vaqt-vaqti b-n qözib turadigan) I. farq qilinadi. Gripp, revmatizm, bezgak, brutsellyoz, sil kabi kasalliklar; körğo-şin, mişyak, alkogoldan zaharlaniş; moddalar almaşinuvining buzilişi (podagra, diabet, avitaminoz), şuningdek, har xil şikastlar birlamçi I.ga sabab bölişi mumkin. Umurtqa poğonasi, umurtqalar orasidagi disklar, dumğaza-yonboş va çanoqson böğimlari kasalliklari, şuningdek, ginekologik va urologik kasalliklarda ikkilamçi I. kuzatiladi. Surunkali I. bahor va kuzda zöriqadi, uzoq davom etganda boldir heç narsa sezmay-di va Axill payi refleksi yöqoladi.
Doim zax joyda işlovçi kişilarda köproq uçraganligi uçun xalq I.ni ham bod, goho oyoq oğriği deya beradi.
Davosi: zöriqqan vaqtida örinda yotiş buyuriladi, issiq qilinadi, oğriq qoldiruvçi dorilar, parafin, balçiq qöyiş, uqalaş va b. fizioterapiya usullari tavsiya etiladi. Çimyon (Farğona), Çortoq, Jalolobod, Jayronxona (Termiz) kabi kurortlarda davolaniş ham yaxşi foyda beradi (yana q. Radikulit).
Q.: Radikulit
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИШИАС (юн. ischion — сон), белдумғаза радикулити — қуймич нерви касаллиги. Кўпинча совқотиш, жисмоний зўриқиш, турли инфекциялар ва шикастланишлар, моддалар алмашинувининг бузилиши сабаб бўлади. Ўрта яшар ва кекса кишиларда уч-райди. Асосан, қуймич нерви ва унинг тармоқлари борган қисм оғрийди. Оғриқ умуртқа поғонасининг бел қис-мига ва оёқ орқасига ҳам тарқалиб, вақт-вақти б-н, айниқса, бемор ҳapaкат қилганда зўраяди.
Бирламчи ва иккиламчи, шунингдек, ўткир ва сурункали (вақт-вақти б-н қўзиб турадиган) И. фарқ қилинади. Грипп, ревматизм, безгак, бруцеллёз, сил каби касалликлар; кўрғо-шин, мишьяк, алкоголдан заҳарланиш; моддалар алмашинувининг бузилиши (подагра, диабет, авитаминоз), шунингдек, ҳар хил шикастлар бирламчи И.га сабаб бўлиши мумкин. Умуртқа поғонаси, умуртқалар орасидаги дисклар, думғаза-ёнбош ва чаноқсон бўғимлари касалликлари, шунингдек, гинекологик ва урологик касалликларда иккиламчи И. кузатилади. Сурункали И. баҳор ва кузда зўриқади, узоқ давом этганда болдир ҳеч нарса сезмай-ди ва Ахилл пайи рефлекси йўқолади.
Доим зах жойда ишловчи кишиларда кўпроқ учраганлиги учун халқ И.ни ҳам бод, гоҳо оёқ оғриғи дея беради.
Давоси: зўриққан вақтида ўринда ётиш буюрилади, иссиқ қилинади, оғриқ қолдирувчи дорилар, парафин, балчиқ қўйиш, уқалаш ва б. физиотерапия усуллари тавсия этилади. Чимён (Фарғона), Чортоқ, Жалолобод, Жайронхона (Термиз) каби курортларда даволаниш ҳам яхши фойда беради (яна қ. Радикулит).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.