Iskandarxon
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 302–303-b. — ziyouz.com
Iskandarxon (? - 1583.22.6, Buxoro) — Movarounnahr xoni (1561 — 83), şayboniylarlgm. Jonibek sultonning öğli. I.ning onasi Toşkent hokimi Sulton Mahmudxon (Boburning to-ğasi) ning qizi bölgan. I. 15 yoşida Samarqand Suğdiga qaraşli Ofarinkent (Miyonkol) nohiyasida hokimlik qilgan, otasi vafot etgaç (1529), Karmana hokimi bölgan. 1561 y. I. öğli Ab-dulla sulton (q. Abdullaxon II) Buxoroni egallab amakisi Pirmuhammad (Balx hokimi) örniga otasi I.ni bu-tun özbeklarning xoni (xonlar xoni) deb e'lon qilgan. I. yoşligida jangari, irodali kişi bölgan esada, key-inroq taqvoga juda berilib ketgan. Şariat ahkomlariga töla rioya qilgan, loçin oviga moqir bölgan, davlat işlariga deyarli aralaşmagan. I. taniqli tasavvuf olimi, Maxdumi A'zam Kosoniyning muridi va şogirdi edi. I.ni darveşlar podşohi (podşohi darvişon) deb ham ataşgan.
Manba.: Hasanxoja Nisoriy, Muzakkiri ahbob, T., 1993; Hofiz Taniş al-Buxoriy, Abdullanoma, 1-j., T., 1999.
Ad.: Bartold V. V., Soçineniya, 2 t., 2 ç., M., 1964.
Q.: Abdullaxon II
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИСКАНДАРХОН (? - 1583.22.6, Бухоро) — Мовароуннаҳр хони (1561 — 83), шайбонийларлгм. Жонибек султоннинг ўғли. И.нинг онаси Тошкент ҳокими Султон Маҳмудхон (Бобурнинг то-ғаси) нинг қизи бўлган. И. 15 ёшида Самарқанд Суғдига қарашли Офаринкент (Миёнкол) ноҳиясида ҳокимлик қилган, отаси вафот этгач (1529), Кармана ҳокими бўлган. 1561 й. И. ўғли Аб-дулла султон (қ. Абдуллахон II) Бухорони эгаллаб амакиси Пирмуҳаммад (Балх ҳокими) ўрнига отаси И.ни бу-тун ўзбекларнинг хони (хонлар хони) деб эълон қилган. И. ёшлигида жангари, иродали киши бўлган эсада, кей-инроқ тақвога жуда берилиб кетган. Шариат аҳкомларига тўла риоя қилган, лочин овига моқир бўлган, давлат ишларига деярли аралашмаган. И. таниқли тасаввуф олими, Махдуми Аъзам Косонийнинг муриди ва шогирди эди. И.ни дарвешлар подшоҳи (подшоҳи дарвишон) деб ҳам аташган.
Манба.: Ҳасанхожа Нисорий, Музаккири аҳбоб, Т., 1993; Ҳофиз Таниш ал-Бухорий, Абдулланома, 1-ж., Т., 1999.
Ад.: Бартольд В. В., Сочинения, 2 т., 2 ч., М., 1964.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.