Issiqlik
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 354–355-b. — ziyouz.com
Issiqlik ISSIQLIK, issiqlik toşişi — qattiq terlaş va terning sekin buğlanişi natijasida paydo böladigan teri kasalligi. Köproq issiq kunlarda gödaklar va yoş bolalarda, şuningdek, köp terlaydigan semiz kişilarda kuzatiladi (q. Terlaş). Isitmalaganda, köp terlaganda va isituvçi kompress qöyilganda ham I. toşişi mumkin. Issiqlik badanning yopiq joylariga — bolalarda köpinça orqa, dumba, böyin terisiga, dumba orasi va qöltiq ostidagi teri burmalariga, kat-talarda, odatda, qöltiq va kökrak bezlari ostidagi teri burmalariga yoyilib yoki töp-töp bölib toşadi. Toşmalar içida tiniq suyuqligi bor pufakçalardan iborat bölib, mayda, ba'zan kattaligi töğnoğiç boşçasidek keladi. Toşmalar bir-biriga qöşilib ke-tadi. Pufakçalar birmunça tez quriydi, pust taşlaydi va keyin iz qoldirmay yöqolib ketadi. I. toşgan joy qattiq qiçişadi: qaşilganda infeksiya tuşib, terining yiringli kasalliklari paydo bölişi mumkin. Ayniq-sa bu holat nimjon bolalarda boşning soçli qismiga issiqlik toşganida köproq kuzatiladi. Issiklik toşganda vraç tavsiyasiga köra davo qilinadi.
Oldini olişda kizib ketişga sabab böladigan omillarni barta-raf etiş muhim. Oçik havoda köproq böliş, xonani bot-bot şamollatib turiş, margansovkaning nimrang erit-masidan vanna kabul qiliş yaxşi naf beradi. Issiq kunda ip gazlamadan tikilgan kiyimlar kiyiş maqsadga mu-vofiq. Yoş bolalarni haddan taşqari issiq kiyintiriş, ortiqça örabçirmaş yaramaydi, ularga muntazam ravişda havo va suv vannalari qabul qildirib turiş foydali.
Q.: Terlaş
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИССИҚЛИК, иссиқлик тошиши — қаттиқ терлаш ва тернинг секин буғланиши натижасида пайдо бўладиган тери касаллиги. Кўпроқ иссиқ кунларда гўдаклар ва ёш болаларда, шунингдек, кўп терлайдиган семиз кишиларда кузатилади (қ. Терлаш). Иситмалаганда, кўп терлаганда ва иситувчи компресс қўйилганда ҳам И. тошиши мумкин. Иссиқлик баданнинг ёпиқ жойларига — болаларда кўпинча орқа, думба, бўйин терисига, думба ораси ва қўлтиқ остидаги тери бурмаларига, кат-таларда, одатда, қўлтиқ ва кўкрак безлари остидаги тери бурмаларига ёйилиб ёки тўп-тўп бўлиб тошади. Тошмалар ичида тиниқ суюқлиги бор пуфакчалардан иборат бўлиб, майда, баъзан катталиги тўғноғич бошчасидек келади. Тошмалар бир-бирига қўшилиб ке-тади. Пуфакчалар бирмунча тез қурийди, пуст ташлайди ва кейин из қолдирмай йўқолиб кетади. И. тошган жой қаттиқ қичишади: қашилганда инфекция тушиб, терининг йирингли касалликлари пайдо бўлиши мумкин. Айниқ-са бу ҳолат нимжон болаларда бошнинг сочли қисмига иссиқлик тошганида кўпроқ кузатилади. Иссиклик тошганда врач тавсиясига кўра даво қилинади.
Олдини олишда кизиб кетишга сабаб бўладиган омилларни барта-раф этиш муҳим. Очик ҳавода кўпроқ бўлиш, хонани бот-бот шамоллатиб туриш, марганцовканинг нимранг эрит-масидан ванна кабул қилиш яхши наф беради. Иссиқ кунда ип газламадан тикилган кийимлар кийиш мақсадга му-вофиқ. Ёш болаларни ҳаддан ташқари иссиқ кийинтириш, ортиқча ўрабчирмаш ярамайди, уларга мунтазам равишда ҳаво ва сув ванналари қабул қилдириб туриш фойдали.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.