Ixara

Ixara IXARA, Ibara Saykaku (taxalluslari; asl ismşarifi Xirayama Togo) (1642—1693) — yapon yozuvçisi. Yapon şe'riyatiga xos renga hajviy janrida yozilgan şe'riy töplamlari e'lon qilingan. «Yolğiz erkakning işqiy sarguzaştlari» (1682) kitobi maşhur. «Yolğiz ayolning işqiy sarguzaştlari» (1686) nomli roman ham I. kalamiga mansub. Bundan taşqari, «Işqqa mubtalo bölgan beş ayol» (1686) qis-salar töplami, «Saykakuning barça viloyatlardan töplagan hikoyalari» (1685) va b. kitoblarida işq-muhabbat mav-zusi qalamga olingan. I. umrining oxirlarida şaharliklarni odob-axloqqa çorlovçi, aslzodalar hayotiga taqlid qilmaslikni tarğib etuvçi nasihat tarzida asarlar yaratgan («Ey-taygura», 1688 va b.). I. yapon yozuvçilari orasida birinçilardan bölib, zamonaviy şahar hayotini haqqoniy tasvirlab bergan. U uçinçi tabaqaga mansub aholining haqhuquklarini himoya qiladi, tenglik ğoyasini uluğlaydi. I.ni yaponlarning Bokaççosi deb ataydilar. U milliy adabiyotni nafaqat yangi mazmun b-n, balki uslubiy jihatdan ham yanada boyitdi.

IXVON as-SAFO (arab. — sof biro-darlar) — 10-a.da Yaqin va Örta Şarqda paydo bölgan falsafiy maktab. Ta-niqli namoyandalari: Abu Sulaymon al-Bustiy, Abdul Hasan alzanjoniy, Abu Ahmad almirajoniy, Zayd ibn Rifo. Qolganlari öz nomlarini yaşirgan. I. as-S.ning maqsadi xalqörtasida falsafiy va tabiiy-ilmiy bilimlarni yoyiş edi. Şu maqsadda 51 risola yozilgan bölib, «Sof birodarlar tuhfasi» (Bombay, 1882) va «Sof birodarlar nomasi» nomlari b-n maşhur. Bu noma 4 bölimga: mat., tabiiyot, psixologiya, ilohiyot va fikd fanlariga bölinadi. Mazkur risolalar falsafiy va tabiiy-ilmiy bilimlar qomusi vazifasini ötagan. Ularning falsafasi qorişiqtusda bölib, yunon falsafasiga ilohiyot va sufiylik belgilari aralaştirilgan edi. Bu faylasuflar mantiqsa Aristotel, olam tu-zilişi masalalarida Ptolemey, antropologiya va tibbiyotda Galen ta'sirida bölganlar. Ularning ta'limoti 16-a. oxiriga kelib, mustaqil yönaliş sifatida yöqolib ketdi.