Ixtiro

Ixtiro — xalq xöjaligining turli sohalarida, ijtimoiymadaniy quriliş va mudofaa sohalarida ijobiy samara beradigan, öziga xos texnikaviy yeçimga ega bölgan yangilik. Tor ma'noda — davlat tomonidan tan olinadigan va tegişli qonun b-n muhofaza qilinadigan yangi texnikaviy yeçim. Har qanday yangilik ham I. böla-vermaydi. Mac, kuruq ilmiy qoidalar, xususan, kaşfiyotlar, amalga oşirib bölmaydigan va xato takliflar (mas, abadiy dvigatel yaratiş haqidagi takliflar) I. hisoblanmaydi. Hal qilinadigan masala faqat nazariy emas, balki amaliy ehtiyojlarni qondiradigan bölişi lozim. I. qonun b-n muhofazalangan davlatlarda har bir taklifning I. böliş şartlari belgilanadi. Bu şartlardan asosiysi masalaning eng yangi hisoblangan texnik yeçimidir. Muayyan taklifni I. deb hisoblaş uçun undan bir neça marta foydalaniş imkoni qam bölişi kerak. I.ning yangiligi, ya'ni bi-rinçi ekanligi (köpinça, ixtiroçilikka oid taşkilotlarga berilgan hujjat — ariza sanasi) oldin berilgan mualliflik guvohnomalari va pa-tentlar, I.lar e'lon qilinadigan tegişli adabiyotlar, körgazmalarda na-moyiş qilingan eksponatlar va b.ga muvofik, aniqlanadi. Özbekiston Res-publikasida ixtiroçi böla oliş şartlari va uni tasniflaş tartibi Özbekiston Respublikasi Oliy Kengaşi tomonidan 1994 y.da tasdiklangan «Ixtirolar, foydali modellar va sanoat namunalari haqida»gi qonunda belgilangan. I. böyiça talabnomalarni ekspertiza qiliş, mualliflik guvohno-masi va patent beriş işlari Özbekiston Respublikasi Davlat patent ido-rasi tomonidan amalga oşiriladi (yana q. Ixtiroçilik huquqi).