Izzat sulton
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 74-b. — ziyouz.com
Izzat sulton (töliq ismşarifi Izzat Otaxonoviç Sultonov) (1910.29.11, Öş - 2001.29.7, Toşkent) — adabiyotşunos, tanqidçi, dramaturg. Özbekiston FA akad. (1995), Özbekistonda xizmat kursatgan san'at arbobi (1964). Özbekistonda xizmat kursatgan fan arbobi (1981). Zamonaviy özbek adabiyotşunoslik fanining asosçilaridan. Örta Osiyo untida öqigan (1930-31), Nizomiy nomidagi Toşkent pedagogika in-tini tugatgan (1937). Özbekiston davlat radio-eşittiriş qömitasi raisi örinbo-sari, Toşkent kinostudiyasi direktori (1943-45), Özbekiston XKS raisi örinbosari (1945—48), Özbekiston FA Til va adabiyot in-ti direktori (1948—51), bölim mudiri (1956 y.dan), Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi kotibi (1955—58). I.S.ning adib va olim sifatidagi ijodi köp qirralidir. Uning örta maktablar uçun möljallangan «Adabiyot nazariyasi» qöllanmasi (1939) butun Örta Osiyoda adabiyotşunoslar avlodining voyaga yetişiga zamin tayyorlagan. I.S. «Özbek adabiyoti masalalari» (1959), «Özbek sovet adabiyoti tarixi» (3 jildli, 1957—62), «Adabiyot nazariyasi» (2 jildli, 1978—79), «Özbek adabiy tanqidi tarixi» (2 jildli, 1987) hammuallifi, «Adabiyot nazariyasi» darsligi (1980) muallifi. Uning faoliyatida Navoiy ijodining ilmiy tadqiqi alohida örin egallaydi. «Navoiyning qalb daftari» (1969) asarida uluğ şoirning har taraflama dalillangan ijodiy biografiyasini yaratdi. I.S. bundan taşqari, Navoiy ijodi haqida turkum maqolalar («Adabiy merosimizni örganaylik», «Makorim ul-axloq» haqida», «Navoiy va zamonamiz» va b.) yozgan. «Bahouddin Naqşband abadiyati» (1994) asarida naqşbandiya tariqati mukammal inson axloqi, bunyodkorlik va savob işlar mafkurasi ekanligi haqida fikr yuritgan.
I.S. «Burgutning parvozi» (1940), «Alişer Navoiy» (Uyğun b-n hamkorlikda, 1941), «Imon» (1960), «Noma'lum kişi» (1963), «Körmayin bosdim tikonni» (1974), «Istehkom» (1977), «Donişmandning yoşligi» (1980), «Abdulla Qodiriyning Ötgan kunlari» (1988) dramalari muallifi. A. Speşnev, Uyğun va V. Şklovskiylar b-n hamkorlikda «Alişer Navoiy» (1945) kinossenariysini yaratgan. Bundan taşkari, «Fidoyi», «Senga peşvoz» ssenariylari, «Şoir qalbi» (1967) opera librettosini yozgan. Beruniy nomidagi Özbekiston Davlat mukofoti laureati (1970). «Şuhrat» medali b-n mukofotlangan (1992).
Ummat Töyçiyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИЗЗАТ СУЛТОН (тўлиқ исмшарифи Иззат Отахонович Султонов) (1910.29.11, Ўш - 2001.29.7, Тошкент) — адабиётшунос, танқидчи, драматург. Ўзбекистон ФА акад. (1995), Ўзбекистонда хизмат курсатган санъат арбоби (1964). Ўзбекистонда хизмат курсатган фан арбоби (1981). Замонавий ўзбек адабиётшунослик фанининг асосчиларидан. Ўрта Осиё унтида ўқиган (1930-31), Низомий номидаги Тошкент педагогика ин-тини тугатган (1937). Ўзбекистон давлат радио-эшиттириш қўмитаси раиси ўринбо-сари, Тошкент киностудияси директори (1943-45), Ўзбекистон ХКС раиси ўринбосари (1945—48), Ўзбекистон ФА Тил ва адабиёт ин-ти директори (1948—51), бўлим мудири (1956 й.дан), Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси котиби (1955—58). И.С.нинг адиб ва олим сифатидаги ижоди кўп қирралидир. Унинг ўрта мактаблар учун мўлжалланган «Адабиёт назарияси» қўлланмаси (1939) бутун Ўрта Осиёда адабиётшунослар авлодининг вояга етишига замин тайёрлаган. И.С. «Ўзбек адабиёти масалалари» (1959), «Ўзбек совет адабиёти тарихи» (3 жилдли, 1957—62), «Адабиёт назарияси» (2 жилдли, 1978—79), «Ўзбек адабий танқиди тарихи» (2 жилдли, 1987) ҳаммуаллифи, «Адабиёт назарияси» дарслиги (1980) муаллифи. Унинг фаолиятида Навоий ижодининг илмий тадқиқи алоҳида ўрин эгаллайди. «Навоийнинг қалб дафтари» (1969) асарида улуғ шоирнинг ҳар тарафлама далилланган ижодий биографиясини яратди. И.С. бундан ташқари, Навоий ижоди ҳақида туркум мақолалар («Адабий меросимизни ўрганайлик», «Макорим ул-ахлоқ» ҳақида», «Навоий ва замонамиз» ва б.) ёзган. «Баҳоуддин Нақшбанд абадияти» (1994) асарида нақшбандия тариқати мукаммал инсон ахлоқи, бунёдкорлик ва савоб ишлар мафкураси эканлиги ҳақида фикр юритган.
И.С. «Бургутнинг парвози» (1940), «Алишер Навоий» (Уйғун б-н ҳамкорликда, 1941), «Имон» (1960), «Номаълум киши» (1963), «Кўрмайин босдим тиконни» (1974), «Истеҳком» (1977), «Донишманднинг ёшлиги» (1980), «Абдулла Қодирийнинг Ўтган кунлари» (1988) драмалари муаллифи. А. Спешнев, Уйғун ва В. Шкловскийлар б-н ҳамкорликда «Алишер Навоий» (1945) киносценарийсини яратган. Бундан ташкари, «Фидойи», «Сенга пешвоз» сценарийлари, «Шоир қалби» (1967) опера либреттосини ёзган. Беруний номидаги Ўзбекистон Давлат мукофоти лауреати (1970). «Шуҳрат» медали б-н мукофотланган (1992).
Уммат Тўйчиев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.