Janoza
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 68–69-b. — ziyouz.com
Janoza — keng ma'noda — islomdagi dafn etiş marosimi (q. Dafn marosimi); mayit; tobut. Tor ma'noda — vafot etgan musulmon erkak va ayol jasadini kömiş oldidan öqiladigan namoz (saloti J.). J. marosimlari turli musulmon mamlakatlarida turliça bölib, ular tegişli urf-odatlar b-n boğlangandir. Şariat körsatmalariga qaraganda, J. namozi tirik tuğilgan begunoh çaqaloqdan tortib, gunoh qilgan, qilmaganligidan qat'i nazar barça marhum va marhumalarga öqiladi. Qur'on oyatlari va hadisi şariflarda ifoda etilgan qoidalarga köra, murdani yuvib, kafanga örab, tobutga joylagaç musulmonlar jamoati iştirokida imom boşçiligida ado etiladi. J. namozini qiblaga yuzlangan holda, saf-saf bölib öqiydilar. «Azobda ölganlar», şahid bölganlar yuvilmaydi va J. öqilmay kömilaveradi. Biror sabab b-n J.siz kömilgan bölsa, murda aynimay turib, qabr ustida J. namozi öqilişi mumkin. J. namozini öqiş tiriklar zimmasidagi farzi kifoya amallardan bölib, uni bir guruh musulmonlar öqişi b-n boşqa kişilar zimmasidan soqit böladi. Islom diniga köra, marhum J.siz kömilgan taqdirda imkoniyat böla turib J. öqimagan kişilar gunohkor hisoblanadilar. J. namozi 5 vaqt öqiladigan namozdan köp jihatdan farq qiladi. Maye, J. namozida tört takbir, sano, salovat, duo va salom b-n kifoyalaniladi. Unda ruku, sajda, qiroat, qa'da, taşaxdud kabi amallar yöq.
Abdulaziz Mansur.
Q.: Dafn marosimi
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖАНОЗА — кенг маънода — исломдаги дафн этиш маросими (қ. Дафн маросими); майит; тобут. Тор маънода — вафот этган мусулмон эркак ва аёл жасадини кўмиш олдидан ўқиладиган намоз (салоти Ж.). Ж. маросимлари турли мусулмон мамлакатларида турлича бўлиб, улар тегишли урф-одатлар б-н боғлангандир. Шариат кўрсатмаларига қараганда, Ж. намози тирик туғилган бегуноҳ чақалоқдан тортиб, гуноҳ қилган, қилмаганлигидан қатъи назар барча марҳум ва марҳумаларга ўқилади. Қуръон оятлари ва ҳадиси шарифларда ифода этилган қоидаларга кўра, мурдани ювиб, кафанга ўраб, тобутга жойлагач мусулмонлар жамоати иштирокида имом бошчилигида адо этилади. Ж. намозини қиблага юзланган ҳолда, саф-саф бўлиб ўқийдилар. «Азобда ўлганлар», шаҳид бўлганлар ювилмайди ва Ж. ўқилмай кўмилаверади. Бирор сабаб б-н Ж.сиз кўмилган бўлса, мурда айнимай туриб, қабр устида Ж. намози ўқилиши мумкин. Ж. намозини ўқиш тириклар зиммасидаги фарзи кифоя амаллардан бўлиб, уни бир гуруҳ мусулмонлар ўқиши б-н бошқа кишилар зиммасидан соқит бўлади. Ислом динига кўра, марҳум Ж.сиз кўмилган тақдирда имконият бўла туриб Ж. ўқимаган кишилар гуноҳкор ҳисобланадилар. Ж. намози 5 вақт ўқиладиган намоздан кўп жиҳатдан фарқ қилади. Мае, Ж. намозида тўрт такбир, сано, саловат, дуо ва салом б-н кифояланилади. Унда руку, сажда, қироат, қаъда, ташахдуд каби амаллар йўқ.
Абдулазиз Мансур.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.