Jarib
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 92-b. — ziyouz.com
Jarib (arab.) — yuza, hajm va oğirlik ölçov birligi; şarq mamlakatlarida, jumladan Markaziy Osiyoda 7-a. dan boşlab qöllanilgan. Yuza ölçov birligi, aynan tanobta tent: 1J.=1 tanob = 3600 kv. gaz.
Ba'zi adabiyotlarda J. 1 gaz = 66,5 sm böyiça aniqlangan, ya'ni 1J. = 1592 m2. J. ilk örta asrda 1592 m2 (kiçik jarib), 5837 m2 (katta jarib) bölgan. 15-a. dan boşlab 960 m2. Hoz. vaqtda Eronda 1J. rasman 1 gektarga teng bölsada, J.ning taxm. 400 m2 dan 1450 m2 gaça özgarib turuvçi mahalliy turlari ham mavjud: jaribi şohiy 1200 m2 ga, jaribi rasmiy 760 m2 ga teng. Örta Osiyoning huquqiy hujjatlarida J. b-n tanob bir xil yuza ölçovini ifoda etgan. Yer ölçovçi mansabdor jaribkaş yoki jarib amin deb atalgan; oğirlik ölçov birligi: qiymati işlatiliş vaqti va joyiga qarab har xil bölgan. Madinada 7—9-a.da 22,825 kg, Eronning turli yerlarida 10-a.da 32,5 kg dan 108,3 kg (138 l) gaça, 14-a.da esa 1J. 100 kg bölgan; hajm ölçov birligi: qiymati işlatiliş joyiga qarab har xil bölgan. 7-a.da Madinada Umar xalifaligi davrida 1J. 3,245 kg buğdoy siğadigan 4,2125 l hajmga teng bölgan. Eron va Örta Osiyoning turli yerlarida 1J. 100 kg buğdoy siğadigan 130 l hajmga teng bölgan (1J.=130 l).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖАРИБ (араб.) — юза, ҳажм ва оғирлик ўлчов бирлиги; шарқ мамлакатларида, жумладан Марказий Осиёда 7-а. дан бошлаб қўлланилган. Юза ўлчов бирлиги, айнан танобта тент: 1Ж.=1 таноб = 3600 кв. газ.
Баъзи адабиётларда Ж. 1 газ = 66,5 см бўйича аниқланган, яъни 1Ж. = 1592 м2. Ж. илк ўрта аcрда 1592 м2 (кичик жариб), 5837 м2 (катта жариб) бўлган. 15-а. дан бошлаб 960 м2. Ҳоз. вақтда Эронда 1Ж. расман 1 гектарга тенг бўлсада, Ж.нинг тахм. 400 м2 дан 1450 м2 гача ўзгариб турувчи маҳаллий турлари ҳам мавжуд: жариби шоҳий 1200 м2 га, жариби расмий 760 м2 га тенг. Ўрта Осиёнинг ҳуқуқий ҳужжатларида Ж. б-н таноб бир хил юза ўлчовини ифода этган. Ер ўлчовчи мансабдор жарибкаш ёки жариб амин деб аталган; оғирлик ўлчов бирлиги: қиймати ишлатилиш вақти ва жойига қараб ҳар хил бўлган. Мадинада 7—9-а.да 22,825 кг, Эроннинг турли ерларида 10-а.да 32,5 кг дан 108,3 кг (138 л) гача, 14-а.да эса 1Ж. 100 кг бўлган; ҳажм ўлчов бирлиги: қиймати ишлатилиш жойига қараб ҳар хил бўлган. 7-а.да Мадинада Умар халифалиги даврида 1Ж. 3,245 кг буғдой сиғадиган 4,2125 л ҳажмга тенг бўлган. Эрон ва Ўрта Осиёнинг турли ерларида 1Ж. 100 кг буғдой сиғадиган 130 л ҳажмга тенг бўлган (1Ж.=130 л).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.