Javlon Yusupoviç Umarbekov
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 91-b. — ziyouz.com
Umarbekov Javlon Yusupoviç (1946.17.6, Toşkent) — rangtasvir ustasi, Özbekiston BA akad. (1997), Özbekiston xalq rassomi (1989), Özbekistonda xizmat kursatgan san'at arbobi (1982). P.Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurti (1966) va Butunittifoq davlat kinematografiya inti (1972) ni tugatgan. Navoiy nomidagi Adabiyot muzeyida boş rassom (1972 — 73), Toşkent san'at in-tida pedagog (1974—76), 1976 y.dan Özbekiston rassomlar uyuşmasi boşqaruvi a'zosi, raisi (1984—87). U. ijodi serqirra, mavzuga boyligi, uslubiy rang-barangligi b-n diqqatga sazovor: ilk ijodi realistik san'at an'analari asosida ijtimoiy fikrlarni ifodalaşdan asta Şarq, eng avvalo Örta Osiyo miniatyura san'ati an'ana va uslubini Yevropa realistik san'at an'analari b-n uyğunlaştirişga, hissiy keçinmalarini erkin ifodalaşga öta bordi. Jahon tasviriy san'atidagi uslub va izlanişlar hamda özbek tasviriy san'atida sodir bölgan plastik izlanişlar U.ning asarlarida öziga xos yeçimni belgilaşda sezilarli örin egallaydi: «Bolalik» (1968), «Qöşiq» (1969), «Mening döstim» (1971), «Tafakkurli inson» diptixi (1979—80), «Men insonman» (1981—83), «Hovuz böyida» (1988), «Kelinçak» (1995), «Sohibqiron Amir Temur» (1995), «Yetti iqlim sultoni» (1995), «Uçraşuv» (1996), «Zaqiriddin Muhammad Bobur» (1996). U., şuningdek, natyurmortlar («Oy natyurmorti», «Kuşon natyurmorti» va b.,), manzaralar («Bözsuv», «Karvon», «Ipak yöli xarobalari» va b.) hamda turkumli asarlar («Jazoir böylab», 1978; «Surxondaryo», «Toşkentning 30 körinişi», 1983 va b.) muallifi.
U. Germaniya (1980, 1986, 1991), Yaponiya (1982, 1995), Kuvayt (1989, 1990), Turkiya (1993), AQŞ (19972004) va b. mamlakatlarda ijodiy safarlarda bölgan; asarlari b-n respublika va xalqaro körgazmalarda iştirok etadi, asarlaridan namunalar respublika va xorijdagi muzey va töplamlarda saqpanadi.
Özbekiston BA Oltin medali b-n mukofotlangan (2002).
Ad.: Javlon Umarbekov [Katalog|, T., 1996.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УМАРБЕКОВ Жавлон Юсупович (1946.17.6, Тошкент) — рангтасвир устаси, Ўзбекистон БА акад. (1997), Ўзбекистон халқ рассоми (1989), Ўзбекистонда хизмат курсатган санъат арбоби (1982). П.Беньков номидаги Республика рассомлик билим юрти (1966) ва Бутуниттифоқ давлат кинематография инти (1972) ни тугатган. Навоий номидаги Адабиёт музейида бош рассом (1972 — 73), Тошкент санъат ин-тида педагог (1974—76), 1976 й.дан Ўзбекистон рассомлар уюшмаси бошқаруви аъзоси, раиси (1984—87). У. ижоди серқирра, мавзуга бойлиги, услубий ранг-баранглиги б-н диққатга сазовор: илк ижоди реалистик санъат анъаналари асосида ижтимоий фикрларни ифодалашдан аста Шарқ, энг аввало Ўрта Осиё миниатюра санъати анъана ва услубини Европа реалистик санъат анъаналари б-н уйғунлаштиришга, ҳиссий кечинмаларини эркин ифодалашга ўта борди. Жаҳон тасвирий санъатидаги услуб ва изланишлар ҳамда ўзбек тасвирий санъатида содир бўлган пластик изланишлар У.нинг асарларида ўзига хос ечимни белгилашда сезиларли ўрин эгаллайди: «Болалик» (1968), «Қўшиқ» (1969), «Менинг дўстим» (1971), «Тафаккурли инсон» диптихи (1979—80), «Мен инсонман» (1981—83), «Ҳовуз бўйида» (1988), «Келинчак» (1995), «Соҳибқирон Амир Темур» (1995), «Етти иқлим султони» (1995), «Учрашув» (1996), «Зақириддин Муҳаммад Бобур» (1996). У., шунингдек, натюрмортлар («Ой натюрморти», «Кушон натюрморти» ва б.,), манзаралар («Бўзсув», «Карвон», «Ипак йўли харобалари» ва б.) ҳамда туркумли асарлар («Жазоир бўйлаб», 1978; «Сурхондарё», «Тошкентнинг 30 кўриниши», 1983 ва б.) муаллифи.
У. Германия (1980, 1986, 1991), Япония (1982, 1995), Кувайт (1989, 1990), Туркия (1993), АҚШ (19972004) ва б. мамлакатларда ижодий сафарларда бўлган; асарлари б-н республика ва халқаро кўргазмаларда иштирок этади, асарларидан намуналар республика ва хориждаги музей ва тўпламларда сақпанади.
Ўзбекистон БА Олтин медали б-н мукофотланган (2002).
Ад.: Жавлон Умарбеков [Каталог|, Т., 1996.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.