Jek London
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 179-b. — ziyouz.com
London Jek LONDON (London) Jek (taxallusi; asl ism-şarifi Jon Griffit) (1876.12.1, San-Fransisko — 1916.22.11, Glen Ellen, San-Fransisko yaqinida) — amerika yozuvçisi. Yoşligida juda köp kasblar b-n şuğullangan. 1893 y.da ilk bor u Yaponiya sohillariga dengiz safariga oddiy matros bölib borgan. 1894 y.da işsizlarning Vaşingtonga köçişida qatnaşgan, daydilarça hayot tarzi uçun qamoqqa olingan, siyosiy harakatlarga qöşilgan. 1895 y.da AQŞ işçi partiyasi, 1901 y. Sotsalistik partiyaga a'zo bölgan. Keyinroq Kaliforniya un-tiga öqişga kiradi va köp ötmay öqişni taşlab ketadi. Adabiy faoliyati 1893 y.dan boşlangan. Yozuvçining köpgina hikoya töplamlari, qator qissa va romanlari şimol mavzuida yozilgan («Böri bolasi», 1900; «Izğirin bolalari», 1902 va b.). «Qor qizi» (1902), «Hayot uçquni» (1907), «Şimoliy Odisseya» (1910), «Insonga işonç» (1914), «Qadim dengizçilardek» (1917), «Çandiqli odam» (1900), «Oltin dara» (1905) va b. sarguzaşt asarlar muallifi. «Olis ölkada» (1899), «Ayol mardligi» (1900), «Gulxan yoqiş» (1910), «Qiş haqida qissa» (1904) asarlarida tabiat b-n uyğunlaşib ketgan mehnatsevar indeyslarning öziga xos hayotini tasvirlagan. «Yovvoyi kuç» (1905), «Oqsöyloqtiş» (1906) asarlari hayvonot olami haqida. «Dengiz börisi» (1904) «Martin Iden» (1909), «Uç qalb» (1920) romanlari maşhur. L.ning ijodida G. Spenser, F. Nitsşe falsafiy ta'limotlarining ta'siri seziladi. «Martin Iden» roman-biografiyasida boş qahramonning paymonasi tölgan çoğda ham «yaşaşga iştiyoqi»ni aks ettirgan. Uning individualizm ta'sirida yozilgan mazkur romanida ğarbça «barkamol inson», ya'ni «supermen» nazariyasi ham ilgari surilgan.
L. 16 yillik ijodiy faoliyati mobaynida 19 roman, 18 töplam (152 hikoya), 3 pyesa, 8 avtobiografik va publitsistik xarakterdagi kitob yaratgan. «Hayotga muhabbat» (1961), «Qiş haqida» (1962), «Martin Iden» (1968) va b. asarlari özbek tiliga tarjima qilingan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛОНДОН (London) Жек (тахаллуси; асл исм-шарифи Жон Гриффит) (1876.12.1, Сан-Франциско — 1916.22.11, Глен Эллен, Сан-Франциско яқинида) — америка ёзувчиси. Ёшлигида жуда кўп касблар б-н шуғулланган. 1893 й.да илк бор у Япония соҳилларига денгиз сафарига оддий матрос бўлиб борган. 1894 й.да ишсизларнинг Вашингтонга кўчишида қатнашган, дайдиларча ҳаёт тарзи учун қамоққа олинган, сиёсий ҳаракатларга қўшилган. 1895 й.да АҚШ ишчи партияси, 1901 й. Соцалистик партияга аъзо бўлган. Кейинроқ Калифорния ун-тига ўқишга киради ва кўп ўтмай ўқишни ташлаб кетади. Адабий фаолияти 1893 й.дан бошланган. Ёзувчининг кўпгина ҳикоя тўпламлари, қатор қисса ва романлари шимол мавзуида ёзилган («Бўри боласи», 1900; «Изғирин болалари», 1902 ва б.). «Қор қизи» (1902), «Ҳаёт учқуни» (1907), «Шимолий Одиссея» (1910), «Инсонга ишонч» (1914), «Қадим денгизчилардек» (1917), «Чандиқли одам» (1900), «Олтин дара» (1905) ва б. саргузашт асарлар муаллифи. «Олис ўлкада» (1899), «Аёл мардлиги» (1900), «Гулхан ёқиш» (1910), «Қиш ҳақида қисса» (1904) асарларида табиат б-н уйғунлашиб кетган меҳнатсевар индейсларнинг ўзига хос ҳаётини тасвирлаган. «Ёввойи куч» (1905), «Оқсўйлоқтиш» (1906) асарлари ҳайвонот олами ҳақида. «Денгиз бўриси» (1904) «Мартин Иден» (1909), «Уч қалб» (1920) романлари машҳур. Л.нинг ижодида Г. Спенсер, Ф. Ницше фалсафий таълимотларининг таъсири сезилади. «Мартин Иден» роман-биографиясида бош қаҳрамоннинг паймонаси тўлган чоғда ҳам «яшашга иштиёқи»ни акс эттирган. Унинг индивидуализм таъсирида ёзилган мазкур романида ғарбча «баркамол инсон», яъни «супермен» назарияси ҳам илгари сурилган.
Л. 16 йиллик ижодий фаолияти мобайнида 19 роман, 18 тўплам (152 ҳикоя), 3 пьеса, 8 автобиографик ва публицистик характердаги китоб яратган. «Ҳаётга муҳаббат» (1961), «Қиш ҳақида» (1962), «Мартин Иден» (1968) ва б. асарлари ўзбек тилига таржима қилинган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.