Asosiy mazmunga ötiş

Nima yangi v1.6.4 · 25-oktabr

Hamma versiyalar →
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Jöraxon Sultonov

    Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 716–717-b. — ziyouz.com

    Sultonov Jöraxon (1903.29.1 Marğilon — 1965.19.10) — xonanda, bastakor, Özbekiston xalq hofizi (1939). Keng diapazonli, kuçli, yumşoq xirildoq va dardli ovoz sohibi. Xonandalik saboklarini ilk bor otasidan olgan, keyinçalik Madali xrfizdan yalla yöllarini, Boltaboy Rajabov, Mamatbuva Sattorovlardan katta aşula, Sodirxon hofiz, Mulla Töyçi hofizlardan maqom yöllarini özlaştirgan. Dastlab xalq töysayillari, çoyxonalarda xizmat qilgan. 1926 y.dan M. Qoriyoqubov rahbarligidagi Özbek davlat konsertetnofafik truppasiga katnaşgan. Marğilon (1928—32) va Toşkent (1932—36 va 1940—58) teatrlarida, Özbek davlat filarmoniyasi (1936—39), Özbekiston radioqömitasi (1950—58) da yakkaxon xonanda. Mukimiy teatrida Parfi hofiz («Tohir va Zuhra»), Norqözi («Nurxon») kabi rollarni ham ijro etgan.

    S xalq orasida «katta aşula piri» nomini olgan, şuningdek, yallalar ustasi, askiyaçi sifatida ham tanilgan. Şogirdi M. Uzoqov bilan 25 yildan ortik, hamnafaslik qilib, öziga xos talqin yölini yaratgan. Repertuaridan «Uşşoq» va «Sodirxon Uşşoği», «Dugoh Husayn», «Beş parda Suvora» va «Savti Suvora», «Hanuz», «Çor zarb», «Çaman yalla» kabi mumtoz aşula va yallalar, «Boğ aro», «Şafoat», «Xayrul başar», «Otga mindim» va b. katta aşulalar urin olgan. U özbek xalq kuy va usullari asosida bir qança aşulalar ijod qilgan. «Naylayin», «Ölmasun» (Navoiy), «Keling, ey ahboblar» (Furqat), «Bir qadah» (Çustiy), «Mubtaloman» (S.Abdulla), «Ming qadam» (Habibiy), «Bir kelsin», «Ey dilbari jononim», «Ohkim» kabi katta aşulalarni çolğu jörligida ijro etib yangi uslub yaratgan. S. ijrolari Özbekiston radiosi va San'atşunoslik in-ti fonojamgarmalarida saqlanmoqda, bir neça grammplastinka, audiokasseta va kompakt disklarga yozilgan. Vafotidan söng «Buyuk xizmatlari uçun» ordeni bilan mukofotlangan (2000). 1997 y.dan Marğilonda S. va M. Uzoqovlar nomidagi Respublika xonandalar tanlovi ötkazilmoqda.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    СУЛТОНОВ Жўрахон (1903.29.1 Марғилон — 1965.19.10) — хонанда, бастакор, Ўзбекистон халқ ҳофизи (1939). Кенг диапазонли, кучли, юмшоқ хирилдоқ ва дардли овоз соҳиби. Хонандалик сабокларини илк бор отасидан олган, кейинчалик Мадали хрфиздан ялла йўлларини, Болтабой Ражабов, Маматбува Сатторовлардан катта ашула, Содирхон ҳофиз, Мулла Тўйчи ҳофизлардан мақом йўлларини ўзлаштирган. Дастлаб халқ тўйсайиллари, чойхоналарда хизмат қилган. 1926 й.дан М. Қориёқубов раҳбарлигидаги Ўзбек давлат концертэтнофафик труппасига катнашган. Марғилон (1928—32) ва Тошкент (1932—36 ва 1940—58) театрларида, Ўзбек давлат филармонияси (1936—39), Ўзбекистон радиоқўмитаси (1950—58) да яккахон хонанда. Мукимий театрида Парфи ҳофиз («Тоҳир ва Зуҳра»), Норқўзи («Нурхон») каби ролларни ҳам ижро этган.

    С халқ орасида «катта ашула пири» номини олган, шунингдек, яллалар устаси, аскиячи сифатида ҳам танилган. Шогирди М. Узоқов билан 25 йилдан opтик, ҳамнафаслик қилиб, ўзига хос талқин йўлини яратган. Репертуаридан «Ушшоқ» ва «Содирхон Ушшоғи», «Дугоҳ Ҳусайн», «Беш парда Сувора» ва «Савти Сувора», «Ҳануз», «Чор зарб», «Чаман ялла» каби мумтоз ашула ва яллалар, «Боғ аро», «Шафоат», «Хайрул башар», «Отга миндим» ва б. катта ашулалар урин олган. У ўзбек халқ куй ва усуллари асосида бир қанча ашулалар ижод қилган. «Найлайин», «Ўлмасун» (Навоий), «Келинг, эй аҳбоблар» (Фурқат), «Бир қадаҳ» (Чустий), «Мубталоман» (С.Абдулла), «Минг қадам» (Ҳабибий), «Бир келсин», «Эй дилбари жононим», «Оҳким» каби катта ашулаларни чолғу жўрлигида ижро этиб янги услуб яратган. С. ижролари Ўзбекистон радиоси ва Санъатшунослик ин-ти фоножамгармаларида сақланмоқда, бир неча граммпластинка, аудиокассета ва компакт дискларга ёзилган. Вафотидан сўнг «Буюк хизматлари учун» ордени билан мукофотланган (2000). 1997 й.дан Марғилонда С. ва М. Узоқовлар номидаги Республика хонандалар танлови ўтказилмоқда.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.