Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    K atap ul ta lanadigan örindiq

    Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 226-b. — ziyouz.com

    K atap ul ta lanadigan örindiq K ATAP UL TA L A N A D I GA N ÖRINDIQ — kosmonavtni kosmik kema kabinasidan xavfsiz masofaga irğitişni va söngra paraşyut yordamida yerga qöndirişni ta'minlovçi qurilma. Kosmonavtni yerga qöndiruvçi vosita sifatida foydalaniladi («Vostok» kosmik kemasida kosmonavt Yer sirtidan 7 km balandlikda katapultalangan). Şuningdek, K. ö. uçişning boşlanğiç qismida (kema 4 km balandlikka kötarilgunga qadar), avariya holatida kosmik kemani tark etişga ham möljallangan. K. ö. pirotexnik irğituvçi mexanizm (ba'zan poroxli raketa tezlatkiçi b-n), paraşyut tizimi, avariya holati uçun zaruriy zahira, kislorod zaxirasi, skafandrni şamollatiş qurilmasi, qabul qiluvçiuzatuvçi radioapparatura, kosmonavt yerga qönganda iste'mol qiladigan oziq-ovqatlar va dastlab kerak böladigan narsalar, kosmonavt tanasini örindiqqa boğlab turuvçi mexanizmlardan taşkil topgan. Zamonaviy samolyotlarda uçuvçi kabinasi ham katapultlanadigan qurilma b-n jihozlanadi (q. Katapulta).

    Q.: Katapulta

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    К АТАП УЛ ЬТА Л А Н А Д И ГА Н ЎРИНДИҚ — космонавтни космик кема кабинасидан хавфсиз масофага ирғитишни ва сўнгра парашют ёрдамида ерга қўндиришни таъминловчи қурилма. Космонавтни ерга қўндирувчи восита сифатида фойдаланилади («Восток» космик кемасида космонавт Ер сиртидан 7 км баландликда катапульталанган). Шунингдек, К. ў. учишнинг бошланғич қисмида (кема 4 км баландликка кўтарилгунга қадар), авария ҳолатида космик кемани тарк этишга ҳам мўлжалланган. К. ў. пиротехник ирғитувчи механизм (баъзан порохли ракета тезлаткичи б-н), парашют тизими, авария ҳолати учун зарурий заҳира, кислород захираси, скафандрни шамоллатиш қурилмаси, қабул қилувчиузатувчи радиоаппаратура, космонавт ерга қўнганда истеъмол қиладиган озиқ-овқатлар ва дастлаб керак бўладиган нарсалар, космонавт танасини ўриндиққа боғлаб турувчи механизмлардан ташкил топган. Замонавий самолётларда учувчи кабинаси ҳам катапультланадиган қурилма б-н жиҳозланади (қ. Катапульта).

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.