Kanto zilzilasi
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 124-b. — ziyouz.com
Kanto zilzilasi KANTO ZILZILASI, Tokio zilzil as i — Yaponiyaning Tokio va Yokoxama ş.lari joylaşgan Kanto r-nining jan. qismida 1923 y. 1 sent.da sodir bölgan talafotli zilzila. Zilzila kuçi, 12 balli şkala böyiça 10— 11 ball, magnitudasi 7,9 bölgan. Zilzila epitsentri Yokoxamadan 60 km, Tokiodan 104 km uzoqlikda, Sagami qöltiğida joylaşgan. Keyingi ma'lumotlar böyiça u yerda 1649, 1703, 1855, 1891 y.larda ham talafotli zilzilalar röy bergan. Lekin, 1923 y.dagi K.z. Yaponiya tarixida eng köp qurbonlar va talafotlar keltirgan zilzila hisoblanadi. Uşbu zilzila oqibatida 142807 kişi halok bölgan, 128266 uy batamom qulagan, 126233 uyga zarar yetgan va 447218 uy yonib ketgan. Zilziladan keyin bir neça daqiqa ötgaç, bir vaqtning içida köp joylardan yonğin çiqib, Tokio ş. olov halqasi içida krlgan va yonğin köplab odamlar ölimiga sabab bölgan. Undan taşqari,Sagama qöltiği, Idzu, Miura, Baso ya.o.lari, zilzila ta'sirida vujudga kelgan va tölqin balandligi (amplitudasi) 10 m dan ortiq bölgan sunamidan ham katta talafot körgan. Bu zilziladan keyin Tokio un-tida va Yaponiyaning bir qança şaharlari (Kioto, Senday va b.)dagi un-tlar qoşida seysmologiya in-tlari taşkil etildi, seysmik st-yalar tarmoği kengaytirildi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАНТО ЗИЛЗИЛАСИ, Токио зилзил ас и — Япониянинг Токио ва Йокохама ш.лари жойлашган Канто р-нининг жан. қисмида 1923 й. 1 сент.да содир бўлган талафотли зилзила. Зилзила кучи, 12 балли шкала бўйича 10— 11 балл, магнитудаси 7,9 бўлган. Зилзила эпицентри Йокохамадан 60 км, Токиодан 104 км узоқликда, Сагами қўлтиғида жойлашган. Кейинги маълумотлар бўйича у ерда 1649, 1703, 1855, 1891 й.ларда ҳам талафотли зилзилалар рўй берган. Лекин, 1923 й.даги К.з. Япония тарихида энг кўп қурбонлар ва талафотлар келтирган зилзила ҳисобланади. Ушбу зилзила оқибатида 142807 киши ҳалок бўлган, 128266 уй батамом қулаган, 126233 уйга зарар етган ва 447218 уй ёниб кетган. Зилзиладан кейин бир неча дақиқа ўтгач, бир вақтнинг ичида кўп жойлардан ёнғин чиқиб, Токио ш. олов ҳалқаси ичида крлган ва ёнғин кўплаб одамлар ўлимига сабаб бўлган. Ундан ташқари,Сагама қўлтиғи, Идзу, Миура, Басо я.о.лари, зилзила таъсирида вужудга келган ва тўлқин баландлиги (амплитудаси) 10 м дан ортиқ бўлган цунамидан ҳам катта талафот кўрган. Бу зилзиладан кейин Токио ун-тида ва Япониянинг бир қанча шаҳарлари (Киото, Сендай ва б.)даги ун-тлар қошида сейсмология ин-тлари ташкил этилди, сейсмик ст-ялар тармоғи кенгайтирилди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.