Kapça ilonlar

Kapça ilonlar KAPÇA ILONLAR, kobralar -aspidsimonlar oilasiga mansub ilonlarning bir guruhi. Suv K. i., böyinboğli K.i., daraxt K.i., qirol K.i., qalqonli K.i., asl K.i. kabi uruğlarga ajratiladi. Asl K.i.ning 6 turi Afrika va Osiyoda tarqalgan. Hind K.i., ya'ni közoynakli K.i. (Najia najia) Şarqiy Osiyo (jumladan, Hindiston) jan.da tarqalgan. Örta Osiyo K.i. (N. Oxiana) asl K.i.ga kiradi. Asosan, umurtqali qayvonlar, jumladan, ilonlar b-n oziqlanadi. Urğoçisi 8—12 ta tuxum qöyib, ularni qöriklaydi. K.i. xavf tuğilganida tanasining old qismini yerdan dast kötaradi; bir neça qovurğalarini ikki yonga yoyib, böynining boşidan keyingi qismini kiçik belkurak (kapça)ga öxşaş kengaytiradi (nomi şundan olingan). Ayrim K.i. duşmaniga zahar otadi (tupuruvçi K.i.), yuqori jağida 2 ta zahar tişi bor, zaxari odam uçun halokatli. Örta Osiyo K.i. Özbekiston va Xalqaro Qizil kitobga kiritilgan. K.i. serpentariylarda boqiladi. K.i. zahari neyrotoksik xossaga ega bölib, tibbiyotda foydalaniladi (q. Ilon zahari).