Karakas
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 143-b. — ziyouz.com
Karakas — Venesuela poytaxti. Karib And toğlari orasidagi vodiyda, dengiz sathidan 900—1000 m balandlikda, Karib dengizidan 13—14 km içkarida joylaşgan. Iqlimi subekvatorial sernam iqlim. Yanv.ning örtaça t-rasi 18°, iyulniki 21,2°. Yiliga 820 mm yoğin yoğadi. Aholisi 3,4 mln. kişi (1998). Şaharga 1567 y.da ispanlar asos solgan. 18-a.da Ispaniya mustamlaka imperiyasining yirik iqtisodiy, siyosiy va madaniy markazi. 1810 y.da K.da boşlangan qözğolon 1810—26 y.larda Amerikadagi Ispaniya mustamlakaçiligiga qarşi uruşlarning boşlanişi bölgan. Buyuk Kolumbiya davlati parçalanganidan söng (1830) K. Venesuela poytaxti bölib qoldi.
K. — mamlakatning muhim siyosiy, savdo, moliya, sanoat va madaniyat markazi. Muhim transport yöllari tuguni. Şahar t.y. va şosse yöli orqali La-Guayra porti va Mayketiya xalqaro ahamiyatdagi aeroporti b-n boğlangan. K. orqali Pan-Amerika şosse yöli ötgan. Yirik çet el va milliy banklar, savdo va sanoat kompaniyalarining idoralari joylaşgan. Maşinasozlik, metallsozlik, neft kimyosi, kimyo, farmatsevtika, töqimaçilik, tikuvçilik, kön poyabzal, oziq-ovqat sanoati rivojlangan. Oyna-şişa, qoğoz, sement korxonalari bor. K.da metropoliten qurilgan. Bir neça un-t, Milliy ped. in-ti, oliy tibbiyot maktabi, 2 ta musiqa akademiyasi, Venesuela til akademiyasi, Milliy tarix akademiyasi, Milliy tibbiyot akademiyasi va b. ilmiy muassasalar, bir neça Xalqaro jamiyatlar, milliy ku-tubxona; Bolivar, Tabiiy ilmlar, Mustamlakaçilik san'ati muzeylari, teatrlar bor. Me'moriy yodgorliklardan Plasa Bolivar markaziy maydonidagi sobor (1664—74 y.lar) saqlangan. K. 1812 va 1990-y.larda kuçli zilzilalardan vayron bölgan, keyinçalik qayta qurilgan. 20-a.da «Simon Bolivar» jamoat markazi (1938), Nafis san'at muzeyi (1960), Milliy panteon, kapitoliy va b. qurilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАРАКАС — Венесуэла пойтахти. Кариб Анд тоғлари орасидаги водийда, денгиз сатҳидан 900—1000 м баландликда, Кариб денгизидан 13—14 км ичкарида жойлашган. Иқлими субэкваториал сернам иқлим. Янв.нинг ўртача т-раси 18°, июлники 21,2°. Йилига 820 мм ёғин ёғади. Аҳолиси 3,4 млн. киши (1998). Шаҳарга 1567 й.да испанлар асос солган. 18-а.да Испания мустамлака империясининг йирик иқтисодий, сиёсий ва маданий маркази. 1810 й.да К.да бошланган қўзғолон 1810—26 й.ларда Америкадаги Испания мустамлакачилигига қарши урушларнинг бошланиши бўлган. Буюк Колумбия давлати парчаланганидан сўнг (1830) К. Венесуэла пойтахти бўлиб қолди.
К. — мамлакатнинг муҳим сиёсий, савдо, молия, саноат ва маданият маркази. Муҳим транспорт йўллари тугуни. Шаҳар т.й. ва шоссе йўли орқали Ла-Гуайра порти ва Майкетия халқаро аҳамиятдаги аэропорти б-н боғланган. К. орқали Пан-Америка шоссе йўли ўтган. Йирик чет эл ва миллий банклар, савдо ва саноат компанияларининг идоралари жойлашган. Машинасозлик, металлсозлик, нефть кимёси, кимё, фармацевтика, тўқимачилик, тикувчилик, кўн пойабзал, озиқ-овқат саноати ривожланган. Ойна-шиша, қоғоз, цемент корхоналари бор. К.да метрополитен қурилган. Бир неча ун-т, Миллий пед. ин-ти, олий тиббиёт мактаби, 2 та мусиқа академияси, Венесуэла тил академияси, Миллий тарих академияси, Миллий тиббиёт академияси ва б. илмий муассасалар, бир неча Халқаро жамиятлар, миллий ку-тубхона; Боливар, Табиий илмлар, Мустамлакачилик санъати музейлари, театрлар бор. Меъморий ёдгорликлардан Пласа Боливар марказий майдонидаги собор (1664—74 й.лар) сақланган. К. 1812 ва 1990-й.ларда кучли зилзилалардан вайрон бўлган, кейинчалик қайта қурилган. 20-а.да «Симон Боливар» жамоат маркази (1938), Нафис санъат музейи (1960), Миллий пантеон, капитолий ва б. қурилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.